JAPON İŞLETMECİLİK STRATEJİLERİ

Doç. Dr. Kutlu MERİH

Japon İşletmeciliğinin Esasları

Japon işletmeciliği konusunda çok sayıda araştırma yapılmış ve çeşitli özellikleri vurgulanmıştır. Japon firmalarının yakından incelenmesi ise Japon İşletmeciliği diye bir işletmecilik türünün efsane olduğunu fakat Japonyanın ekonomik koşulları ve sosyolojik yapısı ile iyi bütünleştirilmiş geleneksel bir bilimsel ve stratejik işletmecilikten bahsedilebileceğini ortaya koymaktadır. Diğer bir deyişle Japon firmalarının işletmecilik anlayışları Amerikan firmalarının bilimsel işletmecilik anlayışından önemli bir ölçüde farketmemektedir. Her iki grubun uygulamaları arasında gözlenen çarpıcı fark Japonların işletmecilik kurma ve kavramlarına disiplinli bir sdakat gösterirken Amerikada rasyonel bilimsel yöntemler yerine kurnazlığa ve kaba kuvvete dayanan yöntemlerin yaygınlık kazanmasıdır. Amerikanın bireyci kovboy kültürü ile uyguladığı işletmecilik ile Japonyanın toplumcu samurai kültürü ile uyguladığı işletmecilik doğal olarak farklı sonuçlar doğurmaktadır. Amerika sınırsız kaynakları, güçlü tarımı ve nerede ise kendine yeterli ekonomisi ile fütürsuzaca kaynak israfı yapabilirken Japonya kıt kaynakları, olmayan tarımı ve tutunma gereksiniminde olduğu dış pazarları nedeniyle kaynakları, zamanı, insan aklını, becerisini ve heyecanıı en iyi değerlendireceği yöntemleri araştırmakta ve stratejik bir disiplin ile uygulamaktadır. Japonyada her şey insan temeli etrafında organize edilmiş iken Amerikada ve Avrupada her şey kapital etrafında organize edilmektedir. Bunların ne anlama geldiğini ayrıntıları ile inceleyeceğiz.

Japonya ve Amerika arasında karşılaştırma yaparken dikkatten kaçan bir özellik bu karşılaştırmaların gerçekte dünya pazarlarında rekabet eden büyük ölçekli firmalar arasında yapıldığıdır. Küçük ölçekli firmalar dünya sahnesinde görülmediği için, gerçekte bunlar arasında önemli farklar bulunmadığı gözden kaçmaktadır. Bir anlamda gerçek fark Japonya ve Amerika arasında değil, TOYOTA ile GM arasındadır.

Japon ve Batı işletmeleri arasındaki gerçek farkı dört başlık altında verebiliriz.

1. Japonyada işletme (corporation) kavramı Batıdan radikal bir şekilde farklıdır.

2. Japon işadamı için organizasyon esas olarak insan demektir.

3. Japonyada devlet bir patron değil kaptan rolundedir.

4. Japon işletmecilik stratejisinin temel kavramı, savaş alanını seçmektir.

(devam edecek)

Kaynak:

1. Richard T. PASCALE, Anthony g. ATHOS : The Art of Japanese Management

2. Kenichi OHMAE: The Mind of The Strategist

3. Cem KOZLU : Kurumsal Kültür: Amerika,Japonya,Türkiye

4. Taiichi OHNO : TOYOTA Ruhu