Aile Kökenleri
Lido A. Iacocca Ekim 25, 1924 tarihinde dogdu (Lido ismini Ford firmasina katildiktan sonra çevresinin ve müsterilerin tanimasi ve anlayabilmesi için LEE ile degistirdi). Ebeveynleri , Nicola ve Antoinette, Italyadan göçmen olarak gelmislerdi. Nicola,Birlesik Devletlere San Marco dan 1902 yilinda gelmisti. . Bu tar,ihte sadece 12 yasinda idi. Babasindan dul kalan annesini 1921 yilinda Italyaya dönerek getirebilmesiiçin gerekli parayi biriktirebilmek için her türlü isi yapti. Italyada iken 17 yasinda bir ayakkabicinin kizi olan Antoinette ile karsilasti ve asik oldu. Bir kaç hafta sonra evlendiler ve gelin ile annesini alarak Amerikaya döndü.
Lee’nin büyükleri aileyi geçindirebilmek için çok yogun çalistilar. Nicola Amerikanin potansiyellerine güveniyordu. O'na göre Amerikada yeteri kadar çok çalismayi göze alabiliyorsan her seyiolabilmene olanak vardi ve o da tam bunu yapti. Sosisli sandviç dükkani açti, emlak satti ve ilk kiralik oto sirketini U-Drive-It (Kendin-Sür) adi ile kurdu. Bütün bunlari 4. sinifa kadar süren egitimi ile gerçeklestirdi.
Lee isten hiç korkmazdi. 10 yasinda iken çek-çek arabasini alir ve marketlerin önüne giderek beklerdi. Alisveris yapanlar dükkandan çiktiginda esyalarini arabasi ile tasimayi teklif ederdi. 16 yasinda iken bir manavda günde 16 saat çalisiyordu., Lee is ahlakini babasi tarafindan olusturulan örnek üzerine oturttu. .
Ekonomik Bunalim Lee nin ailesini ülkenin her tarafinda oldugu gibi kötü etkiledi. Lee, bunalimin kendi hayati üzerinde direkt bir etkisi oldugunu belirtir.Böylece kati bir materyalist haline gelmistir. Kolejden mezun oldugunda bütün amaci 25 yasina gelinceye kadar yilda 10.000 dolarlik bir geliri saglayabilmek ve sonra milyoner olabilmekti. Lee akla inaniyor ve israftan nefret ediyordu. Bir yemegi dökmek veya modasi geçti diye bir elbiseyi atmak veya is hayatinda zaman ve kaynak israf etmek ona göre bunalimin nedeniydi. Finansal yatirimlarinin çogunun neden tutucu sekillerde olmasini buna baglar. O na göre felaket uyarmadan bastirir.
Egitimi
Ilk okulda Lee etnik hosgörüsüzlükle yüzyüze geldi. Italyan oldugu için O na tepeden bakiliyordu. Kendisinden daha da kötü davranailan iki yahudi arkadasi da vardi. Bu üç çocugun sinifinin en iyileri olmasini kimse umursamiyor, sadece farkli olmalari ilgi çekiyordu. Bu durum Lee üzerinde hiç bir zaman unutmayacagi bir etki birakti. Sonradan Chrysler deki göreve basladiginda, Gerald Greenwald i yönetime önerdi. Üç araba firmasinin tarihinde ilk defa tepe yönetimde bir yahudi yeralmakta idi. Lee insanlari irklari ve milliyetleri ile degil, katkilari ve yetenekleri ile degerlendirmenin önemini kavramisti.
Lee II. Dünya Savasinda savasmak için orduya katilmak istediginde çürük olarak kabul edilmedi. Çocuklugunda kaptigi romatizmal bir iltihap onun asker olmasina engeldi. Bunun yerine Leigh üniversitesine kaydoldu. Lehigh Üniversitesinden mezun oldugunda Ford firmasinda bir is buldu fakat hemen baslamadi. Princeton Üniversitesinden bir Wallace Memorial bursu kazanmisti. Princeton'u 1946 da bitirerek Ford firmasinda çalismaya basladi.
Lee 1956 yilinda Mary McCleary ile evlendi. Ailesi onun için çok önemli idi ve daima ailesine zaman ayirmaya önem verdi.Cuma aksamlari, Cumartesi ve pazar günlerini daima ailesi ile geçirdi. Bu onun vazgeçmedigi bir öncelik idi. Çevresine de aile için ayrilmis zamanlarda isin büroda birakilmasi gerektigini telkin etti.
Lee Iacocca nin is hayatinda çok basarili olmasinin sirri, her durumu çok kolay uyum saglayabilmesinde görülmektedir.Bir keresinde yabancilara karsi çok temkinli olan güney eyaletlerinde satis sunumlari yapma durumunda kaldi. Burada kendini Lee Iacocca olarak tanitmak yerine Iacocca Lee olarak tanitti ve kendisini yabanci olarak görmeyen güneylilerle derin dostluklar kurmayi basardi.
Lee ye göre iyi bir yöneticiyi bir tek kelime "KARARLILIK"belirler. Yönetici ayaklari yere basarak düsünmelidir. Bu da tam olarak 1956 yilinda kendi bölgesi satislarin en azini gerçeklestirdiginde yaptigi seydir. "56 için 56" slogani ile yeni bir satis sistemini baslatti. Bu programa göre bir 56 FORD ,ayda $56.00 taksitlerle %20 eksigine üç yilda alinabiliyordu. Bu program büyük bir basari sagladi. Kendi bölgesi satislarda son pozisyondan ilk pozisyona geçti ve beklenden 75.000 adet fazla araba satildi.
FORD MUSTANG basarisi
Lee nin basari ile sonuçlandirdigi diger bir proje FORD MUSTANG projesi oldu. Fairlane komitesinin yaptigi arastirmanin verilerine göre yeni bir araba serisinin olusturulmasi düsünülüyordu. Veriler 18-34 yas araligindaki demografik degisimleri belgeliyordu. 20-24 yas gurubunun sayisinin 60 larda %50 artmasi 2 arabali ailelerin sayisinin artacagini gösteriyordu. Amerikalilarin harcayabilecekleri daha çok paralari olacak, daha fazla kadin araba almak isteyecekti. Bu verilere dayanarak tasarim ilkeleri belirlendi. Araba ufak olmali fakat 4 yolcuyu rahat tasimali idi. Agirligi 1300 kg mi ve fiyati $2.500 dolari asmayacakti. Araba ayni anda bir kaç pazara hitap edebilmeliydi. Araba alioveris yaparken, kiliseye veya okula giderken, piknige giderken rahat ve kolay kullanilabilmeliydi. Sonuç olarak bir çok talebe cevap verebilen, makul bir bütçe içinde tüketiciye ekonomi ve konforu birlikte sunabilen bir araba üretilmeli idi. Bu sekilde gelistirilen ürün 1964 Mustang ve onun beklenin üstünde basarisi oldu. Bu proje Lee Iacocca nin yönetim stili hakkinda bir fikir edinmemize olanak saglar. Iyi bir pazarlama arastirmasinin verilerini kullanmak, ekibini yetenkli ve becerikli insanlardan olusturmak, ve onlari dinlemeye istekli olmak. Ayrica tamamen yeni bir ürün kavramini ortaya atmanin riskini yüklenmeyi de göze almak. Bütün bunlar birleserek Mustang in basarisini sagladi ve Lee, Mustang'in babasi olarak tanindi.
Ford Mustang'in sagladigi muazzam basaridan sonra, Lee 10, Aralik 1970 de Ford firmasinin yönetim kurulu baskani oldu. Burada ilk farkina vardigi, baskanin görevinin yöneticiden farkli oldugu idi. Burada artik tasarlamak, üretmek ve satmak yerinr maliyetleri düsüren ve karliligi arttiran yöntemlerle ilgilenme durumunda idi. Kaybedenleri Terket (Shuck The Losers) diye biline bir programi baslatti. Bu program yöneticilere 3 yilda bölümlerini kara geçirmek veya bölümleri satmak alternatiflerini getiriyordu. Ayrica diger bir çok olumlu projeyi hayata geçirdi. Bu projelerden ikisi HONDA ile ortaklasa araba üretmek ve bir mini-van gelistirmek idi. Bu projelerden ikiside Henry Ford II tarafindan redededildi. Mustang de kullanilan yaklasimdan yaralanarak 1000 kilodan hafif ve 2.000 dolardan ucuz PINTO arabasini gelistirdi. Amaç pazardaki bu tür yabanci arabalarla rekabet edebilmek idi. Bu arabalara arkadan çarpildiginda benzin tanklarinin alev almasi ve bu olayin gerektiginden fazla medyada konu edilmesi nedeniyle proje istenildigi kadar basarili olamadi.
FORD dan kovulma ve CHRYSLER i batmaktan kurtarma
1975 yilinin sonlarinda, Lee nin Ford firmasindaki yasami sorunlar üretmeye basladi. Bu sorunlarin temel kaynagi, firmanin sahibi Henry Ford II ve Lee arasindaki kislik çatismasi idi. Gerilim giderek tirmandi ve Lee was 1978 Temmuzundan isten kovuldu. Bu olay ve gerçeklesme biçimi kendisini ve ailesini, özellikle iki kizini oldukça olumsuz etkiledi. Yine de fazla üzülmeleri için yeterli süre geçmeden Lee, 2 Kasim 1978 de Chrysler firmasindan ilginç bir teklif aldi, Chrysler bir çikmazda idi ve çikis için Iacocca nin güçlü yönetimine ihtiyaç duyuyorlardi. Görevi kabul etmesi için ileri sürecegi kosullari ve özellikle kayitsiz sartsiz hakimiyetini kabul etmeye razi idiler. Lee bu firmanin önce genel müdürü ve kisa bir süre sonra baskani olarak ise basladi.
Lee kisa bir sürede Chrysler firmasinin ciddi bir yönetim bunalimina girmis oldugunun farkina vardi.Bölümler arasinda ciddi haberlesme sorunlari vardi ve ekip çalismasi tamamen yok olmustu. Her bölüm bir boslukta çalisma halinde idi. Radikal karalar alma durumunda idi. Yöneticilerin bir çogunu isten çikardi. Kendisi de benzer bir durum yasadigi ve bunu yasamanin insanlari ne kadar örseledigini bildigi için bunu mümkün olabilecek en yumusak yöntemlerle gerçeklestirmeye özel bir özen gösterdi. Chrysler ile Volkswagen firmasi arasinda bir ortaklik yaratmaya çalisti. Volkswagen Chryslerin ne kadar agir bir borç yükü altinda oldugunu farkderek bu ortakliktan kaçindi. Lee, bütün olanklari biraraya getirerek çalisan ve saglikli bir sistem kurabilmeyi saglayamadi. Sonunda hükümete basvurarak, firmaya hükümet kaynakli kredi saglanmasini talep etti. Firmadaki sendika ile siki bir pazarlik yaparka kriz dönemini atlatincaya kadar ücretlerde ve yan ödemelerde kesintilerin yapilmasini sagladi. Kendi görev ayligini yilda 1.00 (bir) dolar olarak tesbit ederek firmanin yasamasini istiyorlarsa herkezin bir fedakarligi göze almalari durumunda olduguna belli etti.Bu durum da O nun yönetim stili hakkinda bir fikir vermektedir. Çalisanlarin ve yöneticilerin karsiliki durumlarini anlama, degerlendirme ve ortaklasa çözüm bulma kapasitesine sahipti. 1983 yilinda Lee, Chrysler firmasini tekrar ayaklari üzerinde yürür duruma getirebildi. 13, Temmuz, 1983 de Chrysler bütün hükümet kredilerini geri ödedi.
Iacocca tipi yoneticilik
Lee, basarili bir yönetim için kilit ilkenin konsantre olabilme ve zamani basari ile kullanabilme oldugunu vurgulamaktadir. Öncelikleri belirleme ve problem çözücü olma gerekli bir kosuldur. Yöneticiler motive edici olmalarinin yaninda karar verici de olmalidir. Insanlari motive etmenin en etkili yolu onlarla haberlesmektir. Iyi bir yönetici en az konustugu kadar dinlemesini de bilmelidir. Ticarette unutulmamasi gereken önemli bir nokta her problemin istenildigigibi sekillendirilerek bir örnek olay haline indirgenemiyecegidir. Isletme hayatinda herzaman arastirmaya ve bilgiye gerek duyulacaktir. Fakat bir noktadan sonra karar vermek gerekecektir. Bu karala belirli bir miktardaki risk de göze alinacaktir. isk Bu günün is dünyasi yavas karar vermeyi tolere edemiyecektir.
Lee Iacocca’ nin is dünyasindaki basarilari yukarida verilen kritik kurallari yalnizca anlatmadigini ayni zamanda uyguladigini ve iyi sonuçlar aldigini ortaya koymaktadir. Ayrica bazi kurallar kendilerini iyi anliyarak degerlendirebilenlerin elinde daha basarili sonuçlar vermektedir.
Iacocca, Lee A., 1984. Iacocca, An Autobiography. New York, NY: Bantam Books.