Çalismamizin bu kismina kadar ele alinan karizmatik liderlik kuramlarinin genelde, liderin izleyicilerinin tutumlarini dogrudan etkilemesine yöneldigi söylenebilir. (Psikoanalitik kuram hariç) . Baska bir deyisle, bu kuramlarin çogunda karizma, lidere izleyicileri tarafinda genellikle gerilimli durumlarda göstermis oldugu istisnai özelliklerin bir sonucu olarak atfedilmistir. Buna karsilik, söz konusu kuramlarin hemen hepsi, karizmatik lidere yönelik tepkilerin yiiz yüze etkilesimde bulunmayan pek çok kiside ayni anda nasil ortaya çikabildigi hususuna bir açiklama getirmede yetersiz kalmislardir.

Meindl tarafindan 1990 yilinda gelistirilen Karizmaya Sosyal Sirayet (Bulasma) Yaklasimi (A Social Contagion of Charisma), söz konusu yetersizligi gidermeye yönelen "izleyici yönelimli" bir yaklasimdir(53). Bu yaklasima göre, pek çok izleyicinin göstermis oldugu karizmatik tepki liderin izleyicilerinin her biri üzerindeki dogrudan etkisinden ziyade izleyicilerin kendi aralarindaki sosyal etkilesim sürecinden kaynaklanmaktadir. Yaklasim, lidere yönelik karizmatik tepkilerin açiklanmasinda birincil bireylerarasi süreç olarak "sosyal sirayet (social contagion)" üzerine odaklasir.

Sosyal sirayet ya da bulasma, heyecanlarin ya da davranissal tepkilerin bir grup insan arasinda esanli olarak (kendiliginden) yayilmasidir. Bu süreçte insanlarin kaygi (anxiety) ve engellenmeye (frustration) karsi belirli bir yolla davranniaya yönelik gizli egilimleri oldugu varsayilir. Yine, bu egilimlerin genellikle sosyal normlarla ya da cezalandirilma korkusuyla yasaklandigi (bastirildigi) kabul edilir.

Bununla beraber, insanlar bir baskasinin bu davranissal tepkiyi açikça ortaya koydugunu gördüklerinde, kendi egilimlerini baski altinda tutan bariyerler asilarak, kendileri de ayni tepkiyi gösterirler. Örnegin, linç, ayaklanma ya da panik gibi durumlarda bir kisinin heyecanini açiga vuran bir davranista bulunmaya baslamasi (yani birine fiziki saldirida bulunmasi, magaza camini kirip, mallari yagmalamaya baslamasi ya da tehlikeden canini kurtarmak için birini çignemesi gibi), bu davranisi gözleyen diger insanlarin bastirilmis egilimlerini açiga çikarmasina ve söz konusu davranisi taklit etmelerine tipik bir örnektir. Bu gibi durumlarda karsilikli cesaretlendirme sürecinin islemesiyle davranissal tepkiler asiri düzeylere tirmanabilir ve insanlar grup olarak -normal kosullarda tek baslarina iken asla yapmayacaklari seyleri- toplu halde gerçeklestirirler.

Meindl pek çok insanin benlik kavramlarinda "kahramanca" bir sosyal kimliklerinin bulundugunu öne sürmektedir. Bu kisiler, kendilerini kurban etmeye ve ekstra çaba harcamaya istekli olmalarini hakli kilan coskulu bir pozitif benlik imajina sahip olduklarina inanirlar. Genel olarak da bu sosyal kimlikler, daha göze çarpici diger kimliklerin gölgesinde kalacak sekilde bastirilmislardir.

Bununla beraber, insanlar kahramanca sosyal kimliklerini harekete geçirebilecek bir ideolojinin ya da liderin beklentisi içindedirler. Bu beklentiler de çogunlukta insanlarin yasamini tehlikeye sokacak ya da kendisine saygisini kaybettirecek ölçüde bir kriz durumunda karsilanmis olacaktir. Dolayisi ile insanlar bu tür durumlarda ortaya çikan bir lidere ya da liderin sembolize ettigi davaya bagli olarak heyecanlarini ve davranissal egilimlerini ifade edebileceklerdir.

Bu yaklasimi diger karizma kuramlarindan farkli kilan en önemli husus, karizmatik liderin kim oldugunun pek önemli olmamasidir. Önemli olan bastirilmis duygu ve tepkileri harekete geçirecek özelliklere sahip bir davanin olmasi ve birilerinin de bu davanin sembolik liderligini üstlenmeleridir. Dolayisi ile baslangiçta davayi sahiplenen kisi gündemde yeteri ölçüde kalamiyorsa ya da sahneye çok daha cazip birisi çikarsa, izleyicilerin sadakatlerinin birdenbire ona yönelmesi kuvvetle muhtemel olacaktir.

Meindl'e göre, sosyal sirayet süreci bir dizi olayi içermektedir. Süreç muhtemelen kendine güveni düsük, örgütü ile güçlü bir sosyal özdeslesme içinde bulunmayan bir kaç marjinal örgüt üyesinin mevcudiyeti ile baslayacak, kahramanca davranis sendromu ise bir liderin ortaya çikrriasiyla harekete geçirilecektir. Söz konusu lider de genellikle cazip bir ideolojiyi vurgulayan ya da sahip oldugu bazi kisilik nitelikleri ve meziyetleri ile bu ideolojiyi sembolize eden (örnegin köklü bir politik ya da dini aileden gelen) bir kisi olarak ortaya çikacaktir. Her ne kadar Meindl tarafindan özel olarak vurgulanmamissa da, baslangiçtaki bu degisimler için söz konusu etkileme yönteminin kisisel özdeslesme oldugu açiktir. Izleyiciler, liderin geleneksel olmayan davranislarini taklit ederler ve davaya sadakati sembolize eden davranislarda bulunurlar. Örnegin, özel elbiseler giyerler, ayinsi selamlama ya da el isaretleri yaparlar, özel yeminler, sloganlar ve hatta küfürler kullanirlar. Diger üyeler baslangiçta yeni davranislari acaip ve uygun olmayan davranislar olarak görseler de, egilimlerini baski altinda tutan faktörlerin ortadan kalkmaya baslamasiyla sosyal sirayet sitreci hizlanir ve süratle tüm örgüte yayilir.

Sosyal sirayet yaklasimina göre lidere karizma atfedilmesi, izleyicilerin davranislarindaki degisimin aklilestirilmesi ve açiklanmasi yönündeki zihinsel sürecin bir sonucudur. Böyle bir aklilestirme, özellikle sosyal sirayetin, izleyicilerin kabul görmüs inançlari ve asina olduklari sosyal kimlikleriyle uygun olmayan davranislarla sonuçlanmasi durumunda siddetli bir gereksinim olarak ortaya çikabilecektir. Lidere atfedilen nitelikler, lider ile dogrudan temas içinde bulunmayan kisiler arasinda dolasan saiya ve rivayetlerle asiri mübalagali hale gelebilir. Örnegin, siyasi bir liderin kahramanca davranislari ya da istisnai özellikleri, belirli bir siyasi hareketin üyeleri arasinda hizla yayilabilir ya da dini bir liderin göstermis oldugu mucize ve kerametlerle ilgili söylentiler dini bir cemaatin üyelerine kolayca sirayet edebilir. Sonuç olarak, informal haberlesme imkanlarinin ve süratinin, sosyal sirayeti hizlandiracagi ve kolaylastiracagi söylenebilir.

Meindl tarafindan gelistirilen Sosyal Sirayet Yaklasimi, karizmaya izleyici yönelimli bir açiklama getirmesi, birbiriyle etkilesim içinde olmayan kisiler arasinda karizmatik lidere sadakatin nedenini ele almasi ve (iderden ziyade "dava"nin karizma atfindaki önemini vurgulamasi yönleriyle diger kavramlardan oldukça farkli bir mahiyet arz etmektedir. Bununla beraber, Sosyal Sirayet Yaklasimi'nin karizmatik liderligi tek basina açiklamakta yetersiz kalacagi da bir baska gerçektir. Dolayisi ile diger karizmatik liderlik kavramlarini tamamlayici bir yaklasim olarak ele alinmasi daha uygun olacaktir.