Ele alınacak komitelerin hepsi bir hastanede bulunmayabilir. Hastanenin büyüklüğü komitelerin sayısında önemli bir etkendir. Eğer mümkün olursa her hizmet için bir komite kurulması hastanenin hizmetlerinin kapasitesini, dolayısıyla hastanenin kalitesini yükseltecektir. Hastane küçük çapta ise komitelerin görevlerini bir kalite sağlama uzmanı da yürütebilir.

Hastane hizmetlerinin kaliteli hale getirilmesi için önerilebilecek komiteler aşağıda belirtilmiştir. Ayrıca bu komitelerin görevlerinin neler olması, kimlerden atanması veya seçilmesi ve kime karşı sorumlu olmaları gerektiği de açıklanmıştır.

Bu komiteler hastanede verilen bakım hizmetlerini içeren komitelerdir. Bu komitelerin başlıcaları;

Klinik toplantılarıdır.

Bu komite tıbbi personelin faaliyetlerini izlemekte ve faaliyetlerin etkinleştirilmesini sağlayacak bir kalite sağlma planı kurmaktadır. Komitenin başkanı başhekim tarafından atanmakta ve komitede en az dokuz üyenin bulunması gerekmektedir. Komitenin görevleri arasında:

işleri yer almaktadır. Komite bu faaliyetlerini yürütebilmek için gerekli gözetim mekanizmasını kurmak zorundadır.

Komite ayrıca, hastanede olan faaliyetler hakkında doktorların şikayetlerini dinlemek, kişisel vakalarda şeflerin veya komitelerin kararlarına başvurmak, hekimler arasında uyumu sağlamak gibi fonksiyonları da yerine getirmektedir. Komitenin derlediği bilgiler ve komitenin önerileri komite başkanı veya başkanın atadığı bir kişi tarafından tıbbi personel bölümüne veya hastane müdürüne iletilmektedir. Ayrıca, bu bilgiler tıbbi personel bürosundaki dosyada saklanmakta ve gerektikçe başvuru kaynağı olmaktadır. Çünkü bu faaliyet sonuçları tıbbi personelin yeniden atanmaları veya bir üst dereceye yükseltilmeleri dönemlerinde göz önünde tutulmaktadır.

Komite toplantıları ayda bir kere veya yönetim kurulu başkanı toplantıya çağırdıkça olmaktadır. Bu toplantılarda tutulan tutanaklar komitenin faaliyetlerini ve önerilerini yansıtmaktadır. Tutanaklar tıbbi personel bürosundaki dosyada saklanmakta ve gerektikçe başvuru kaynağı olmaktadır. Tıbbi personelin yeniden atanması veya bir üst dereceye yükseltilmesi sırasında bu tutanaklara başvurulmaktadır. Raporlarını en az üç ayda bir yönetime ve yürütme komitesine vermektedir. Bu komitede çözümlenememiş olan konular yeniden incelenmek üzere yürütme komitesine havale edilmektedir.

Hemşirelerden oluşan ve başkanını hemşirelik müdürünün yaptığı bir komitedir. Bu komite hasta bakımındaki problemleri tanımlama, izleme ve çözme programlarını yürütmektedir. Bu programlar komitenin başkanı olan başhemşire tarafından koordine edilmektedir. Komite aynı zamanda hasta bakımının kalitesini izlemekle de sorumludur. Komite, ayrıca hemşirelik hizmetlerinin kalitesini sağlama ile ilgili bulguları ilgili kliniklere ve hemşirelik bölümüne iletecek bir mekanizmayı kurmakta ve yürütmektedir. Komite faaliyetlerini bu faaliyetlerle ilgili başkan yardımcısına raporlamaktadır.

Hemşirelik hizmetlerinde kalite sağlama iki temel parçadan oluşmaktadır. Bunlardan birincisi, hemşirelik hizmetlerini geliştirme standartlarının koordinasyonu, ikincisi ise verilen hemşirelik hizmetlerinin klinik fonksiyonlara: uygunluğunun değerlendirilmesidir. Bunun için "Hemşirelik Bilgi Sistemi" kurulmakta ve hemşirelik hizmeti verilen bütün alanlar üç ayda bir, bir ay süreyle gözden geçirilmektedir. Bu izlemeler sonucunda üniteler için kalite puanları verilmektedir. Bu puanlar hemşirelik hizmetlerinden sorumlu başkan yardımcısına ve başhemşireye iletilmektedir. Bu kişiler kendilerine ulaştırılan bakım puanlarına göre ünitelerin nasıl çalıştığını öğrenmekte, bakımda aksayan yönleri belirlemekte ve düzeltilmesine çalışmaktadır. Bu sistemin yönetilmesi hemşirelik hizmetlerinin kalitesini sağlama komitesi tarafından yapılmaktadır. Böylece hemşirelik performansının gözden geçirilmesi ve hemşireliğe dayalı destek servislerin incelenmesi kolaylaşacaktır. Bu komite hemşirelik hizmetleri ile ilgili standartları da geliştirmek zorundadır. Bu standartları geliştirmek için uzmanlar ve hemşirelerden gerekli olan verileri sağlamaktadır. Bu standartlar hasta hizmetleri ile ilgili başkan yardımcısı ve başhemşire tarafından onaylanmaktadır. Onaylanmış bütün standartlar her yıl yeniden gözden geçirilmekte, geliştirilmekte ve gerekli düzeltmeleri yapılarak günün şartlarına ve yeni gelişmelere uygun hale getirilmektedir.

Komite içinde kalite sağlama planının yürütülmesinden sorumlu olan esas kişi başhemşiredir. Kalite sağlama planları her üç ayda bir başhemşire tarafından değerlendirilmekte, bu değerlendirme sonucunda "Hemşirelik Bakım İndeksi" hazırlanmaktadır. Hazırlanan bu indeks başhekime, hemşirelik hizmetlerinden sorumlu başkan yardımcısına sunulmaktadır. Ayrıca komite üç ayda bir rapor hazırlamakta ve bu raporu yönetime vermektedir.

Cerrahi vakaları inceleyen ve nedenini araştıran bir komitedir. Komite üyeleri cerrah, patolojist ve jinekologlar arasından seçilmektedir.

Bu komitenin görevleri arasında:

gibi konular yer almaktadır. Bu komite kendi alanındaki standartların korunmasında temel bir sorumluluğa sahiptir. Komite ayda bir toplanmakta, alınan kararlar ve öneriler raporlanmakta ve bu raporlarını yürütme komitesine sunmaktadır. Komite, ayrıca yürütme komitesine karşı sorumluluk taşımaktadır.

Bu komite enfeksiyon konusunda gereken bütün önlemleri almak ve gerekli denetimleri yapmak için kurulmuştur. Hastane içindeki enfeksiyonların araştırılması, kontrolu ve önlenmesi sorumluluğunu yüklenmiştir ve bu amaçla hastane çapında etkili ve aktif bir "enfeksiyon kontrol programı" yürütmektedir. Çünkü yüksek enfeksiyon oranı hastanenin kötü yönetilmesinin bir belirtisidir. Bunlardan başka komitenin görevleri arasında; hastanede görülen salgın hastalıkarı ilgili yerlere bildirme, ameliyathanelerde ve steril olması gereken servislerde kurallara uyulmasını sağlama ve sterilizasyon ve enfeksiyon ile ilgili kararların uygulanmasını izleme ve kontrol etme sayılabilir. Efeksiyonu kontrol komıitesi patoloji bölümünün yardımıyla hastanede bulunan hastalara ve personele geçen enfeksiyonların incelenmesi ve enfeksiyondan korunma politikalarının oluşturulmasını da hedeflemiştir. Enfeksiyonu kontrol komitesi tarafından oluşturulan koruma politikaları ise şunlardır:

Komite üyeleri arasında hekimler, hemşireler, mikrobiyologlar ve yönetimden kişiler bulunmaktadır. Eğer hastane büyük ise komitede en az beş üye olmalıdır, hastane büyük değilse bir hemşire veya bir epidemiyolojist bu işi yürütmede yeterli olabilmektedir. En az ayda iki kere taplanan komite aldığı kararları yürütme komitesirne ve hastane müdürüne rapor halinde sunmaktadır. Ayrıca yönetim kuruluna önerilerde de bulunmaktadır.

Hastanenin cerrahi faaliyetlerini ve politikalarını periyodik olarak gözden geçiren ve değerlendiren bir komitedir. Komitenin amacı, cerrahi faaliyetlerde kalite standartlarının korunması ve gereksiz cerrahi müdahalelerin önlenmesidir. Gereksiz ameliyatların önlenmesi hastane masraflarını da azaltmaktadır. Ayrıca, yapılan her ameliyat maliyeti nedeniyle hastane karlılığını da azaltmaktadır.

Bu komite, ilgili servislerde hangi vakalara cerrahi müdahale yapılacağını ve ne tür yöntemler kullanılacağını bildiren raporlar istemekte ve bu konuda hastane için standartlar oluşturmaktadır. Standartlar oluşturulduktan sanra komite amelyatlardan alınan doku parçalarını inceleyerek hastalığın klinik tanısı ile yaplan müdahale arasında uygunluk olup olmadığını araştırmaktadır. Böylece, belirlenen standartlara uyulup uyulmadığı izlenmektedir. Standartlara uymayan hekimler veya klinikler ikaz edilmektedir. Burada amaç ameliyatların hastanede, belirlenen standartlara uygun olarak yapılmasını sağlamaktır.

Komite üyeleri opertörler, pediatristler, jinekologlar ve patologlar arasından seçilmektedir. Başhekimin de bulunduğu komitede üyeler genellikle yürütme komitesi veya personel şefi tarafından atanmaktadır. Komitenin sekreterliğini tıbbi sekreter veya tıbbi kayıtlar sorumlusu yürütmektedir.

Komite en az ayda bir kere toplanmakta ve raporunu yürütme komitesine göndermektedir.

Komite gereksiz ilaç kullanımını önlemek ve hastanede kullanılacak ilaçların seçimine, sağlanmasına, dağıtımına ve kullanımına ilişkin politikaların belirlenmesine yardımcı olmak amacıyla kurulmuştur. İlaç kullanımını değerleme komitesinin görevleri arasında:

• İlaçların emniyetli kullanımını sağlamak,
• Reçete yazımlarını incelemek,
• Uygun ilaç kullanımı konusunda politikalar önermek,
• Hastanede kullanılması kabul edilen ilaçları listelemek,
• Hastanenin depolarında bulundurulması gereken ilaçlar hakkında görüş bildirınek,
• Aynı fonksiyonu gören ilaçların satın alınmasını önlemek,
• Personeli ilaç kanusunda eğitmek,
• Kliniklere ilaç dağıtımı konusunda çıkan sorunları incelemek ve çözüm önerileri getirmek,
• Hastaların ilaca olan reaksiyonları konusunda hazırlanan raporları incelemek

gibi konular bulunmaktadır. Komite üyeleri hekimlerden ve eczacılardan oluşmakta, komite başkanlığını hekimlerden biri yapmakta ve komite sekreterliğini ise eczacılık müdürü veya baş eczacı üstlenmektedir. Komitede beş üyenin bulunması yeterli olmaktadır. Komite toplantılarını yılda iki kere yapmaktadır.

Bu komite kan nakillerinin uygunluğunu ve nakil yapıllan hastanın durumunu değerleme ve kan kullanımı ve dağıtımı ile ilgili prosedür ve politikaları geliştirme amacıyla kurulmuştur. Kan kullanımını değerleme komitesinin görevleri:

Komite üç ayda bir toplantı yapmakta ve önerilerini patolojistlere, jinokologlara, cerrahlara ve anestezistlere sunmaktadır. Ayrıca komite tıbbi denetim komitesinin altında çalışmakta olduğundan dolayı bu komiteye karşı da sorumluluk taşımakta ve raporlarını bu komiteye vermektedir.

Komite kana ihtiyaç duyan her klinik ile devamlı haberleşmekte ve gerektiğinde bu kliniklere öneriler vermektedir. Kan Bankası da bu komiteye bağlı olanak çalışmaktadır.

Klinik toplantılarının doğrudan hasta bakımı ile ilgisi olmamasına rağmen sonuçta hasta bakımını etkilediği göz önüne alınarak tıbbi komiteler arasına konulması uygun bulunmuştur. Bu toplantılar tıbbi personel ve klinikler arasındaki ilişkileri koparmamak için yapılmaktadır. Toplantılarda tıbbi personelin sorunları ele alınmakta ve hekimler arasında çıkan anlaşmazlıklar çözümlenmektedir. Ayrıca departmanların birbirleriyle olan ilişkileri de güçlendirilmektedir.

Amerika ve Kanada gibi gelişmiş ülkelerde bu toplantıların ayda bir yapılması hastaneleri denetleyen hastane dışı kurumlar tarafından zorunlu görülmüştür. Bu toplantılar hastalara verilen bakımın kalitesini ve uygunluğunu izleme ve değerlendirme açısından da önemlidir. Toplantılarda hasta bakımı ile ilgili gerekli faaliyetler, öneriler ve kararlar tutanaklara kayıt edilmektedir. Bu açıdan hasta bakımıyla ilgili kaliteyi izlemek ve değerlendirmek sorumluluğunu yüklenmiş klinik şefleri için de toplantılar ayrı bir örıem taşımaktadır. Toplantılara klinik şefleri de katılmakta ve bu toplantılarda kendi kliniğinede yatan hastalara verilen bakımla ilgili sorunları, kliniğin ihtiyaçlarını dile getirme olanağını da bulmaktadır.

Tıbbi hizmetlerle ilgili komiteleri açıkladıktan sonra, direkt olarak tıbbi hizmetlerle ilgili olmayan, fakat o hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olan ve gerektiğinde onları denetleyen komiteleri açıklamakta yarar vardır. Bu komiteler de tıbbi hizmetlerle ilgili komiteler gibi zorunlu tutulmuş komitelerdendir.

Aşağıda açıklayacağımız komiteleri idari hizmetler başlığı altında toplamak daha uygun gelmiştir, çünkü bu komitelerin direkt olarak hasta bakımı ile ilgileri yoktur. Ancak bu komiteler tıbbi hizmetlerle ilgili komiteler ile tepe yönetim arasındaki ilişkiyi sağlayan ve tıbbi hizmetlerle ilgili komitelerin çalışmalarını tepe yönetime ulaştıran komitelerdir. Bu komiteler:

Bu üç idari komiteden başka idari komitelerden sayılmayan ancak hastanede kalite sağlama açısından olması gereken komiteler de bulunmaktadır. Bu komiteler,

• Güvenlik Komitesi
• Sistemler Komitesi
• Kullanım Komitesi
• Ortak Toplantı Komitesi

Olarak verilebilir. Bu komiteleri de ele alıp incelemekte yarar görülmektedir. Çünkü hastane hizmetlerinde kalite sağlamada gerek tıbbi, gerek idari, gerekse diğer komitelerin hepsinin birlikte uyum içinde çalışması önemlidir. Bir hastane için arzu edilen, bu komitelerin tamamının o hastanede olmasıdır.

Hastanede verilen bakım hizmetlerinin kalitesini değerlemede kullanılan önemli belgelerden biri de hasta dosyalarıdır. Bu dosyaların önemli olması tutumlarında birtakım standartlar getirmiştir. Bu standartlara uyulup uyulmadığını denetleyen komiteler oluşturulmuştur. Tıbbi kayıtları inceleme komitesi bu tür komitelerdendir. Yani, hastane için geliştirilen standartlara çalışanların ve kliniklerin uyup uymadığını denetlemekle görevlidir. Bunun için komite üyeleri yasal ve hastanenin kendi koymuş olduğu standartlara uygun tıbbi kayıt tutulmasından ve denetlenmesinden, ayrıca hasta dosyalarının saklanması ve gizliliğinin sağlanmasında da sorumludur. Komite ayrıca, hasta bakımında yüksek kalite sağlama, uzmanlık eğitimi, bilimsel araştırma ve hastaların yasal olarak korunmalarını sağlama gibi faaliyetlerde önemli fonksiyonlara sahiptir. Bu fonksiyonların yanında, hastanedeki hasta kayıtlarını da kontrol etmektedir. Kayıtların tutulmasında getirdiği standartların kullanılmasını şemalar yardımı ile sağlamaktadır. Bu şemalarda; tıbbi personelin hangi hastalıklar için hangi belirtileri net etmesi gerektiği, hangi klinik gözlemlerin kaydedilmesi gerektiği, laboratuvar hizmetlerinin hangi sıraya göre yapılması gerektiği gibi hususlar yer almaktadır. Bütün bunlardan başka, her teşhis için tercih edilen tedavi metodu ve izlenen bakımın özeti de bu şemalarda yer almaktadır. Dolayısıyla, kayıtlar gözden geçirildiği zaman hekim tarafından bulunan çözüm objektif kriterler ile karşılaştırılabilir.

Komite üyeleri bir yıl için tıbbi personel içinden, yürütme komitesi tarafından seçilmektedir. Komitede en az dört üye olmalıdır. Fakat üye sayısının daha fazla olması hastanenin büyüklüğüne bağlıdır. Komite sekreterliğini tıbbi kayıt memuru yapmaktadır. Komite en az ayda bir defa toplanmaktadır. Toplantılarında bütün hastaların kayıtlarına bakmakta ve verileri kayıt etmektedir. Verilerde hastalığın tarihsel gelişimi, laboratuvar raporları, hemşirelik bölümünün notları, doktorların istekleri, fiziksel inceleme ve gelişme notları yer almaktadır. Toplantı süresince tuttuğu tutanaklarını önerileriyle birlikte yürütme komitesine vermektedir. Yukarıda bahsedilen faaliyetler dışında tıbbi kayıtları inceleme komitesinin görevleri arasında:

• Konsültasyonları
• Anestezi kayıtlarını,
• Ölüm nedenlerini,
• Otopsi ,raporlarını,
• Röntgen raporlarını,
• Üroloji raporlarını v.b.

gibi inceleme de yer almaktadır.

Komite yapmış olduğu incelemelerini hasta kayıtlarına bakarak gerçekleştirmektedir. Bunun için her bir kliniğe ait hasta hayıtlarını en az üç ayda bir gözden geçirmektedir. Bu gözden geçirmelerde tıbbi kayıtların tamamlanıp tamamlanmadığına bakmakta ve hastanede kaldıkları süre boyunca hastaların durumlarını ve gelişmelerini izleyen doktorların kayıtlarını incelemektedir. Ayrıca hastalardan başka, hekim ve hemşirelerle ilgili kayıtları da incelemektedir. Bunun için periyodik olarak hastane içindeki bütün programların tıbbi kayıtlarını toplamakta, topladığı kayıtları inceleyip değerlendirmekte ve yürütme komitesine tıbbi personel için eğitim önerilerinde bulunmaktadır.

Komitenin fonksiyonunu iyi bir şekilde yerine getirebilmesi için kayıtların sağlıklı ve düzenli olarak tutulması gerekmektedir. Çünkü hastanedeki bakıma ilişkin her problem bu kayıtlar yardımı ile bulunmaktadır. Ayrıca kayıtların iyi tutulması kadar önemli alan diğer bir konu da istatisliklerdir. Burada tıbbi kayıtlar departmanına önemli görevler düşmektedir. Bu departmanın iki temel görevi bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; hastane akreditasyon standartlarına uygun olarak ayakta tedavi gören ve yatan hasta kayıtlarını hazırlamak, saklamaktır. İkincisi ise; tıbbi personel ve tıbbi kayıtları inceleme komisyonu tarafından kullanılacak istatistik veriler için bir sistem kurmak ve çalıştırmaktır.

Kayıtların düzenli olması komitenin işini kolaylaştırır ve daha sağlıklı kararlar almasını sağlar. Hastane yönetimi ve uzmanlar tıbbi kayıt departmanını kliniklere ait bilgi merkezi olarak kabul etmektedirler. Kayıtların düzenli tutulması tıbbi kayıt departmanı ve tıbbi kayıtları inceleme komitesinin işlerini de kolaylaştıracaktır.

Tutulan kayıtların incelenmesi ile hastanenin ve personelin hangi alanlarda yetersiz olduğu ortaya çıkacaktır. Eğer yetersiz bulunan alanlarda iyileştirme çalışmalarına hız verilirse ve bunların yetersizliği kısa zamanda en aza indirilebilirse genel olarak hastanenin verdiği bakımın kalitesi de yükselecektir.

Hastane organizasyonu içindeki en önemli komitelerden biridir. Çünkü, bütün komiteler raporlarını bu komiteye göndermekte ve bu komiteye karşı sorumlu olmaktadırlar. Bu komite ise hastane müdürüne ve yönetim kuruluna karşı sorumluluk taşımaktadır. Komite topladığı raporlar doğrultusunda hastanenin yönetim kuruluna öneriler getirmektedir. Bu önerilerden bazıları şunlardır:

• Tıbbi kadronun yapısı,
• Her bir kliniğe ait hakları tanımlama ve liyakatları inceleme için bir gözlem mekanizması kurma ,yani, kadroya atanan her bir yeni üye tarafından yapılan tıbbi uygulamanın kapsamını ve türünü belirleme,
• Tıbbi personelin kalite sağlama faaliyetlerinin organizasyonunu kurma,
• Tıbbi kadro için yeni kişileri önerme (atama için yönetim kurulunun yeni adayı onaylaması gereklidir),
• Bir kadroya yeniden atama olduğundan kliniğe ait belirlenmiş hakları açıklama,
• Tıbbi kadroyu sınırlayabilmek için bir mekanizma önerme

Komite üyeleri tıbbı pesonelden seçilmekte, başkanlığını ise başhekim yapmaktadır. Komitede en az beş, en fazla yirmi üye bulunmaktadır. Üye sayısı hastane büyüklüğüne göre değişmektedir. Komitede başhekim, tıbbi personel, hastane müdürü, servis şefleri bulunmaktadır. Başkan aynı zamanda yönetim kurulunun da bir üyesidir. Komite üyeleri bazı hastanelerde üç yılda bir, bazı hastanelerde ise her yıl değişmektedir.

Komite ayda bir defa toplanmakta, rapor ve önerileri yönetim kuruluna sunmaktadır. Komite, aynı zamanda kliniklerin tönetsel faaliyetlerinin ortak odağını oluşturmaktadır. Yönetim kuruluna olduğu kadar tıbbi personele karşı da sorumluluk taşımaktadır. Yürütme komitesinin görev ve sorumlulukları arasında:

• Tıbbi personelin ve kliniklerin faaliyetlerini ve genel politikalarını formüle etme ve uygulama,
• Kliniklerarası kaordinasyanu sağlama,
• Diğer komitelerden gelen raporları alma, inceleme ve değerleme ve bu raporlar sonucunda yöneticiye öneriler getirme,
• Yönetim kuruluna veya tıbbi personele önerilerde bulunma ve fikir belirtme,
• Hastane müdürüne görüş bildirme,
• Hastanenin tıbbi konularla ilgili tüm toplantılarını düzenleme ve ilgili personele duyurma,
• Tıbbi teçhizat ve personele ihtiyaç olduğunda bunları hastane müdürüne ve yönetime bildirme,
• Komite faaliyetlerini ve tartışmalarını sürekli kaydetme ve saklama,
• Diğer komite üyelerini seçme ve yönetime önerilerde bulunma

yer almaktadır.Görüldüğü gibi yürütme komitesi yönetim ile tıbbi personel arasında köprü vazifesi görmektedir. Komitenin yönetsel faaliyetlerde hastane yönetimine büyük faydası dokunmaktadır. Ayrıca, hastane hizmetlerinde kalite sağlamayı yürüten komitelerin ilk değerlendirildiği yer de yürütme komitesidir, daha sonraki değerlendirme ise yönetim kurulunda yapılmaktadır.

Likayat komitesi tıbbi kadroya yapılacak atamalarda adaylarda ne gibi özellikler aranacağını belirleyen ve bu özellikleri değerlendiren bir komitedir. Önem sırası bakımından yürütme komitesinden sonra gelmektedir. Çünkü, tıbbi personel ile ilgili bütün bilgiler bu komite tarafından yürütme komitesine iletilmektedir.

Komitede on üye bulunmaktadır, fakat üye sayısı kesin olmayıp hastanenin büyüklüğüne göre değişebilmektedir. Komite üyeleri hekimlerden oluşmaktadır. Komiteye üyeler atanırken kıdem, yaş, daha önce diğer tıbbi komitelerde çalışmış olmak gibi kıstaslar önem taşımaktadır. Komite üyelerinin hizmet süresi genellikle üç yıldır. Komite üyeleri arasında bütün kliniklerden hekimler bulunmaktadır. Komitenin ana görevi tıbbi personelin performansını incelemektedir.

Ayda bir toplanan komite yeni başvurular veya halen çalışmakta olan hekimlerin perfonmanslarını incelemekte ve başvuruları değerlendirmektedir. Yenilerin işe alınıp alınmamalarına, halihazırda çalışanların performans durumlanna göre de sözleşmelerinin yenilenip yenilenmeyeceğine veya bir üst kademye yükseltilip yükseltilmeyeceğine karar vermektedir. Ayrıca, tıbbi personele önerilerde de bulunmaktadır. Komite önerilerini oluştururken tıbbi personelin özgeçmişi, iş tecrübesi vb. gibi konular hakkında gerekli yerlerden bilgiler toplamaktadır. Topladığı bilgiler doğrultusunda yürütme komitesine de görüş bildirmektedir.

Komite yılda en az iki kere toplanmakta, toplantılarında gerekli yerlerden tıbbi personel hakkında aldığı bilgileri tartışmakta ve bunları değerleyerek adayın işe alınıp alınmaması, hekimlerin ve diğer personelin sözleşmelerinin uzatılıp uzatılmaması gibi konulardaki görüşlerini yürütme komitesine bildirmektedir. Yani tıbbi personel hakkındaki ilk öneri bu komiteden gelmktedir.

Liyakat komitesinin görevleri arasında; yeni başvuruda bulunan hekimlerin niteliklerinin hastane standardlarına uygunluğunu araştırmak, her iki yılda bir hekimlerin performanslarını gözden geçirmek ve şikayet edilen hekim hakkında yüksek bir makama başvuru sürecini başlatmak da bulunmaktadır. Bu süreçler şöyle işlemektedir:

Yeni atamalarda: Boş kadroya başvuran hekimlerin gerçekten eğitim, deneyim ve nitelik olarak hastane standartlarına uyup uymadıklarını incelemektedir. Başvurular önce tıbbi personel sekreterliğine yapılmaktadır. Sekreterlik ilgili kliniğe ve liyakat komitesine başvurular hakkında bilgi vermektedir. İlgili klinik şefi ve liyakat komitesi alınan referansları, dereceleri ve doktorluk ihtisas eğitimini inceleyip yürütme komitesine önerilerini bildirmektedirler. Yürütme komitesi ise başvurular hakkındaki önerilerini yönetim kuruluna bildirmektedir. Yönetim kurulu gelen öneriler doğrultusunda başvuruları kâbul veya red etmektedir. İşe kabul edilen hekim ilgili klinik şefine bildirilmektedir. Tıbbi kadroya hekimlerin atanması genellikle iki yıl için olmaktadır. Yeni atamalarda atama ile ilgili karar iki hafta boyunca personel odasındaki bülten tahtasında kalmaktadır. Bu süre sonunda atama gerçekleşmekte ve yönetim kurulu başkanı tarafından adaya atandığı bildirilmektedir.

Sözleşmelerin yenilenmesinde : Her iki yılda bir hekimlerin sözleşmelerinin yenilenmesi iıçin gözden geçirme süreci başlatılmaktadır. Yeniden değerlenen hekimlerin uzmanlık performanslarına, kliniğe ait becerilerine ve sağlık statülerine bakılmaktadır. Hekimlerin bu becerileri, kalite sağlama faaliyetlerinin sonuçları ve servis şeflerinin gözlemleri ile belirlenmektedir. Yani, sözleşmesinin yenilenme süresi gelmiş hekim için klinik şefine sekreterlikten bilgi gelmekte, klinik şefi ,bu bilgileri gözden geçirmekte ve kendi gözlemleri ile birlikte önerilerini yürütme komitesine bildirmektedir. Liyakat komitesi de görüşlerini yürütme komitesine vermektedir. Her iki taraftan gelen öneriler ışığında yürütme komitesi sözleşmenin yenilenmesini kabul veya red etmektedir.

 Yüksek bir makama başvurmada: Eğer hastanede bir hasta tarafından bir hekim hakkında şikayet gelmişse o zaman yüksek bir makama başvurma süreci başlamaktadır. Liyakat komitesi hastanın şikayetini yürütme komitesine iletmektedir. Yürütme komitesi de yasal olmayan bir oturum düzenleyerek hekimin kendisini savunmasını istemektedir. Hekim kendini iyi savunabilirse ve yürütme komitesini ikna edebilirse konu kapanmaktadır. Eğer kendini yeterince savunamayıp yürütme komitesini ikna edemezse, yürütme komitesi karara varamayacak ve konuyu yönetim kuruluna havale etmek zorunda kalacaktır. O zaman, yönetim kurulu yasal oturum yapacaktır. Bu oturumda da hekim kendini savunacak geçerli nedenler bulamazsa yönetim kurulu tarafından mahkemeye sevk edilmektedir. Bu süreçlerin işleyişi aşağıda şemalar yardımıyla açıklanmıştır.

Hekimler hakkında çok önemli kararlar veren bu komitenin temel fonksiyonlarının yanında yerine getirdiği başka fonksiyonları da vardır. Bu fonksiyonlar aşağıda belirtilmiştir:

• Başvurularda eğitim, uzmanlık, tıbbi lisans numarası, narkotik numarası, üç referans hastane içinden iki kefil personelin imzası ve aday şayet işe alınırsa her zaman hastanenin tıbbi kadro içtüzüklerine, kurallarına ve düzenlemelerine itaat edeceğine ait bir beyanat almaktadır
• Bağımsız bir değerleme formu istemektedir.
• Başvuruyu inceledikten sonra ,adayın atanması uygun ise ilgili klinik şefi ile görüşmede bulunmaktadır.
• Her bir yeni başvurunun alınmasından en geç iki ay sonra yürütme komitesine öneride bulunmaktadır. Bu öneriler kâbul etme, red etme veya kararı başkasına bırakma şeklinde olmaktadır.
• Tuttuğu tutanaklarda toplantı tarihini, toplantıya katılanların ad ve soyadlarını, toplantının başlangıç ve bitiş saatini, tartışılan konularını yazmaktadır.

Komite bu fonksiyonlarını yerine getirelbilmek için personel toplantılarının hepsinde hazır bulunmakta, diğer komitelerden yorum istemekte ve klinik şeflerinden öneriler almaktadır.

Hastaneler tehlikeli çevrelerdir, bundan dolayı bütün kliniklere etkili güvenlik politikalarına ve prosedürlerine sahip olması gerekmektedir. Komite hasta ziyaretçileri, hastalar ve personelle ilgili bütün tehlikeleri ortaya çıkarabilmesi ve raporlayabilmesi için denetleme programlarının geliştirilmesinde ve korunmasında yönetime yardımcı olması amacı ile kurulmuştur. Bütün kazalar ve zararlar komite tarafından incelenmekte ve gerekli önlemler alınmaktadır . Komite görevleri arasında;

• Hastanede meydana gelebilecek kazaları,
• Elektrik çarpmalarını,
• Çıkabilecek yangınları önleme

Gibi konular bulunmaktadır. Komite kazalara açık olan yerleri önceden belirleyebilmeli ve önlemini alabilmelidir.

Komitenin görevi, sürekli olarak bakımın dağıtımında kullanılan pratik sistemleri araştırmaktır. Bunun amacı ise, hasta bakımlarında daha yüksek kaliteyi sağlayacak sistemin hangisi olduğunu belirlemektir. Bunun için hangi görevlerin yapıldığı, hangi çizelgelerin dosyalandığı, hangi akut hastalıkların ele alındığı, ne tür kayıtlara ve haberleşmeye ihtiyaç duyulduğunu incelemektedir. Ortaya çıkan yenilikleri ve ilerlemeleri hastaneye uygulamada bu komitenin görevleri arasındadır.

Komite üyeleri tıbbi müdür, personel şefi, yöneticiler ve hekimler arasından seçilen temsilcilerden oluşmaktadır.

Hastanede yatan hastalarla ilgilenmek ve bu hastaların yatış nedenlerini araştırmak amacı ile kurulmuş bir komitedir. Komite yaptığı toplantılarında hastane kullanımının etkinliğini değerlendirme amacıyla çeşitli kayıtları ve verileri gözden geçirmektedir. Hastanenin kullanımının etkinliğini değerleme ve tıbbi personele rehberlik edecek kriterleri oluşturmada komitenin amaçları arasında sayılabilir.

Komite boş yere yatak işgalini önlemek amacıyla denetimlerde bulunmaktadır. Hastanelerde gereksiz yere yapılan ameliyatlar kalite açısından ne kadar önemliyse yatakların gereksiz yere işgal edilmesi de o derece önemlidir. Gereksiz yatak işgali hastaneye ek bir maliyet yüklemektedir. Bu da hastanenin verimliliğini ve karlılığını olumsuz yönde etkilemektedir.

Kullanım komitesi gereksiz yatak işgalini önlemek için hastanenin her kliniğinden hangi türden vakaların hastaneye kabul edileceğine ilişkin raporlar istemektedir. Bu raporlara göre hastaneye yatırılması gereken vakaları belirlemektedir. Her hekim yatıracağı hasta için "Hasta Yatırma Belgesi" adı verilen belgeyi doldurmak zorundadır. Bu belgede hastanın hastaneye niçin ve hangi sebepten dolayı yatırılmak istendiği belirtilmektedir. Bu belge kullanım komites'nin hekim olmayan bir üyesi tarafından incelenmektedir. Eğer hastanın yatış nedeni önceden belirlenmiş vakalara benzemiyorsa belgeyi komitenin hekim üyelerinden birine havale etmektedir. Belge hekim üye tarafından incelendikten sonra hasta hakkında yatırılıp yatırılmama kararı verilmektedir.

Kullanım komitesi hastanenin yatak kullanımını etkinleştirmek için aşağıdıa belirtilen faaliyetleri yapmak zorundadır :

• Hastaların hastanede gereğinden fazla kalmasını azaltmak,
• Yardımcı hizmetlerin aşırı kullanımını önlemek ve gereksiz hasta yatınmlarını azaltmak,
• Tıbb'i personel, yönetim ve sosyal hizmetler arasındaki haberleşmeyi sağlamak ve koordine etmek,
• Hastaların hastaneye yatırılması ve taburcu edilmesi prosedürlerini yeniden gözden geirmek ve gerekli düzeltmeleri yapmak,
• Acil yatacak olan hastalar için prosedürleri hazırlamak,
• Hastaların bir servisten diğerine transfer ihtiyacı doğduğunda bu transferi hızlandırmak.

Komiteyi amaçlarına ulaştıracak bu faaliyetleri yerine getirebilmek için hastanede teşhisle igili bir liste oluşturulmalıdır. Bu listede bulunması gereken konular aşağıda verilmiştir:

• Yatış kriterleri: Bunlar hastaları yatırmak için gerekli olan kriterlerdir. Daha sonra bu kriterlerle hasta yatırma belgesindeki nedenler karşılaştırılmakta ve hastanın gerçekten yatması gerekip gerekmediği belirlenmektedir.
• Teşhis için uygun ve gerekli olan prosedürleri belirlemek:
• Hastaların taburcu edilmeleri ile ilgili göstergeler: Bu göstergeler vasıtasıyla hastarın taburcu edilmesi için ne gibi işleşmelerin olması gerektiği saptanmaktadır.
• Hastaların hastanede kalış süresini etkileyen komplikasyonlar: Bu komplikasyonları belirleyen hastane daha sonraki benzer vakalarda aynı hataları tekrarlama olasılığını azaltıcı önlemler almaktadır.
• Hastanede kalış için öngörülen süre: Bakım sırasında meydana gelebilecek komplikasyanlar hariç hastanede yatmayı gerektiren hastalıkler için, belirlenen süreye uymakla boş yere yatak işgali önlenmiş olacaktır.

Komitenin başkanı başhekimdir. Diğer üyeler yürütme komitesi tarafından personel arasından seçilmektedir. Komitenin sekreterliğini tıbbi kayıt memuru yapmaktadır. Ayda en az bir kere toplanan komite yaptığı faaliyetlerini rapor halinde yürütme komitesine vermektedir. Raporun bir sureti de hastane müdürüne yollanmaktadır.

Komite başkanı hastanede yatan hastalar hakkında günlük rapor yazmakta, bu raporlar doktorun adını, teşhisini, hastanın hastaneye yatış ve taburcu ediliş tarihini içermektedir. Seyrek de olsa hasta gerekenden uzun bir süre hastanede kaldıysa bu hastanın niçin olağan dışı kaldığını sormak amacıyla hastaya bakan hekime bir form yollanmaktadır. Hekim ve forma hastanın hastanede olağandışı kalış nedenlerini yazmakta ve komiteye geri vermektedir. Komite toplantılarında hasta faturaları ile olağandışı hastanede kalan hastaların durumlarını tartışmaktadır.

Yönetim kurulu, tıbbi personel ve yönetici arasındaki ilişkiden sorumlu olan ve bu kişilenin koardinasyonunu sağlayan bir komitedir. Komite yönetim kurulu ve yürütme komitesine karşı sorumludur. Komitenin üyeleri genellikle tılbbi personelden üç hekim, yönetim kurulundan üç kişi ve yöneticiden oluşmaktadır. Yönetici komitenin doğal üyesidir. Komitenin sekreterliğini bir memur yapmaktadır. Komite üyeleri bir yıl için seçilmektedir. Ortak toplantı komitesinin başkanı yönetim kurulu veya tıbbi personel arasından bir sıra izlenerek seçilmektedir. Toplantıdan ayda bir veya daha sık olmaktadır. Toplantı tutanakları yürütme komitesinin gözetimi altında saklanmaktadır.

Hastane içinde yönetim ile tıbbi personel arasındaki koordinasyonu sağlaması açısından önemli komiteler arasında kabul edilmektedir. Ortak taplantı komitesi, yönetim kurulu ve tıbbi personelin tartışma komitesi gibi hizmet vermektedir. Ortak toplarıtı komitesinin görevlerini aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:

• Klinikler ve yönetim arasında ortaya çıkan problemleri çözmek,
• Her iki tarafa politikalarını, fikirlerini ve görüşlerini değiştirmede arabuluculuk hizmeti vermek,
• Yönetim kurulu, personel ve yöneticinin ilgili faaliyetleri anlamalarını sağlayacak haberleşme sistemini kurmak,
• Hastane organizasyonunda meydana gelebilecek değişim ve büyüme alanlarını düşünmek.

Bu komite hasta bakımının kalitesini değerlemek için kurulmuştur. Bunun için hastanede verilen bakımın standartlara uygun olup olmadığını denetlemekte, mesleki kuruluşlar ve hastanenin kendisi tarafından belirlenen standartlarla hastanede elde edilen sonuçları karşılaştırmakta ve yönetim kuruluna elde ettiği bilgileri sunmaktır. Komite üyeleri arasında cerrahlar, kadındoğumcular v.b. gibi uzmanlık dallarından üyeler seçilmektedir. Hastane büyüdükçe her uzmalık dalından bir üye komiteye seçilmektedir. Komite üyeliği bir yıl için olmakta ve üyeler rotasyon yoluyla hizmet etmektedir. Tıbbi denetim komitesine hekimlerin seçilmesinin nedeni, tıbbi denetimleri en iyi tıbbi personel içinden seçilmiş kişilerin yapabilmesidir. Çünkü, bu kişiler verilen bakımda ortaya çıkan problemlere en yakın olan kişilerdir. Tıbbi denetim komitesi ayda bir defa veya gerektikçe toplanmaktadır. Tıbbi denetim komitesinin en büyük yardımcısı tıbbi kayıtlardır. Bundan dolayı, tııbbi denetim komitesi ile tıbbi kayıt komitesi sıkı bir işbirliği içinde olmak zorundadır.

Tıbbi denetim komitesinin başlıca görevleri şunlardır:

• Hastanenin bütün kliniklerindeki tıbbi personelin klinik uygulamalarını gözden geçirme, inceleme ve değerleme,
• Hastanedeki tıbbi bakım ile ilgili değerleme ve denetleme prosedürlerini oluşturma,
• Kliniklere ait denetim alt komitelerinin çalışmalarını izleme, yönetme ve koordine etme,
• Çalışma raporlarını her ay yönetime sunma,
• Bütün uzmanlık faaliyetlerini denetleme,
• Hastane içindeki uzmanlık standartlarının kurulması, bakımı ve geliştirilmesi hakkında yürütme komitsine önerilerde bulunma,
• Klinik uygulamaların her birine ait tıbbi denetim programı hakkındaki özetleri ve bütün kayıtları alma.

Tıbbi denetim komitesi personelle ilgili standartları hazırlarken bunların hastanee içinde genel kabul görrnüş olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca, hastane içi denetimde başarılı olabilmesi için şu faktörlere de ihtiyaç duymaktadır:

• Hastanenin modern bilgi merkezi içinde tıbbi kayıt departmanına sahip olması,
• Doktorların tıbbi denetim ve kullanımı yeniden gözden geçirme tekniklerini öğrenmiş olmaları,
• Tıbbi kadronun etkili bir şekilde örgütlendirilmiş olması.

Hastanenin modern tıbbi kayıt sistemine sahip olması kayıtların güvenilir olmasını sağlamakta ve tıbbi kadro ile yönetimin karşılaştığı problemleri çözmeleri için bilgi vermeye yardımcı olmaktadır. Hekimlerin tıbbi denetim ve kullanım tekniklerini bilmeleri teknik bilgi ve becerilerini artırmakta, istatistik bilgilerden yararlanmalarını kolaylaştırmakta, kriterler veya standartların geliştirilmesinde yardımcı olmalarını sağlamaktadır. Tıbbi kadronun etkili bir şekilde örgütlendirilmesi ise hastanelere yeterlilik belgesi veren kuruluşların da üzerinde durdukları bir konudur. Örgütlenme sonucunda yönetsel fonksiyonların yerine getirilebilmesi daha etkili hale gelmektedir.

Tıbbi denetim komitesinin görevlerini yerine getirebilmesi için aylık istatistik raporlara ihtiyacı vardır. Bu raporlar her ay tıbbi kayıt departmanı tarafından hazırlanıp tıbbi denetim komitesine verilmektedir. Ayrıca diğer komitelerden de düzenli raponlar almakta ve bu raporları değerlendirerek sonucu yönetime iletmektedir.

Bu kurul bakımın kalitesini sağlama faaliyetlerini denetleyen hastane içi organların en önemlisidir. Çünkü hastanenin tümü ile ilgili en son değerleme bu kurul tarafından yapılmaktadır. Ayrıca, bu organ, hastanenin kusursuz bir işletme olmasını sağlamadan da sorumludur. Yönetim kurulu üyeleri hekimlerden ve çeşitli meslek gruplarındaki kişilerden seçilmektedir. Yönetim kurulunda en az sekiz, en çok on beş üye bulunmaktadır. Kurulun başkanı faaliyetleri koordine etmekle sorumludur. Üyeler yönetim kuruluna genellikle üç yıl için seçilmektedirler, fakat süresi biten üye tekrar görevlendirilebilmektedir. Kurul ayda bir toplanmaktadır.

Yönetim kurulunun görevlerini şöyle sıralamek mümkündür

Yönetim kurulu eskiden sadece yönetsel faaliyetlerle ilgilenmekteydi; halbuki bugün hasta bakımının kalitesini sağlamayla da ilgilenmektedir. Yönetim kurulu faaliyetlerini değerlerken etkili olma, verimli olma ve kaynak kullanımında ekonomik olma gibi faktörler bakmaktadır.

Hastane hizmetlerinde kalite sağlama veya kaliteyi daha yükseltme, doğru ve güvenilir olarak değerleme için yukarıda adı geçen komitelerin mümkün olduğunca çabuk kurulmaları, birbirleriyle uyum içinde çalışmaları ve birbirleriyle sürekli haberleşmeleri gerekmektedir. Ayrıca, komitelerin bir çoğuna yardımcı olacak kayıt ve istatistiklerin düzenli, güvenilir bir şekilde tutulmaları ve arşivlenmeleri de gerekmektedir. Elinde yeterli ve güvenilir veriler olmayan komitelerin iyi çalışması ve sağlıklı kararlar alması mümkün değildir. Bu durum değerlemenin sağlıklı olması açısından da önemlidir.