![]() |
Management-Education-Research-Informatics for Health |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
İŞGÖREN SEÇİMİNDE DGAS SİSTEMİ VE ORYANTASYON EĞİTİMİ |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fatma PAKDİL |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Uludağ Üniversitesi |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Bu tebliğ, Başkent Üniversitesi’nde 23-24 Ekim 1999’da yapılan Toplam Kalite Yönetimi Prensiplerinin Sağlık Kuruluşlarında Uygulanması sempozyumunda sözel olarak sunulmuştur. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
GİRİŞ Kaliteli mal/hizmet üretme sürecinde yer alan faktörler içinde önem derecesine göre bir sıralama yaptığımızda sektörüne göre değişkenlik gösterse de insan kaynağının büyük bir çoğunlukla ilk sıralarda yer aldığını görürüz. Günümüz işletmecilik anlayışında insan kaynağının stratejik önemi farkedilmekte, insanın yer aldığı pekçok süreçte bu kaynaktan maksimum seviyede performans elde edebilme yönünde yöntemler geliştirilmektedir. İnsan kaynağının stratejik gücü gözönüne alınarak bu kaynaktan maksimum performans elde edebilmenin kolay bir uğraş olmadığı işletme biliminin ilk günden beri bu konu üzerinde çalışmasından anlaşılmaktadır. İnsan kaynağını stratejik bir güç olarak kullanabilmek için gerekli olan faktörlerden bazıları :
İnsan kaynağını stratejik güç olarak kullanabilmenin ilk şartı, firma kültürüne ve iş gereklerine uygun işgücünün istihdam edilmesidir. Doğru işgörenin istihdamı, hem firmanın hem de işgörenin amaçlarını gerçekleştirmesi için en doğru şekilde yapılmalıdır. Bu açıdan konuya baktığımızda, firmanın sürdürülebilir rekabet gücüne sahip olması ve bu yolda insan kaynağını stratejik bir güç olarak kullanması, ancak ve ancak doğru işgücünün, doğru yerde, doğru zamanda ve doğru kadrolar için istihdam edilmesiyle sağlanacaktır. 1. BÖLÜM İŞGÖREN SEÇİMİNDE DGAS SİSTEMİ 1- DGAS (DURUM-GÖREV-AKTİVİTE-SONUÇ)
SİSTEMİ DGAS Durum-Görev-Aktivite-Sonuç kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Bu yöntemde adayın daha önceki iş veya özel hayatında hangi durumda, hangi görevde, ne yaparak, hangi sonuçları elde ettiği öğrenilir. Hangi durumda nasıl davranacağı değil, daha önceki tecrübelerinde nasıl davrandığı görülür. Burada temel hareket noktası adayın geçmişte davrandığı gibi davranma olasılığının fazla olmasıdır. Diğer bir deyişle davranışların tekrar etme olasılığının yüksek olmasıdır. Geçmişteki davranışlardan hareketle geleceği tahmin etmek mümkün olabilir. Adayların gelecek için yapmayı taahhüt ettikleri, duygu ve ön yargılar DGAS sistemi içinde yer almamalıdır. DGAS sistemini 3 temel alt süreçte izleyebiliriz : 1- GÖRÜŞME ÖNCESİ SÜREÇ (PLANLAMA SÜRECİ)
DGAS sistemi, uygulama öncesi kuvvetli bir hazırlık dönemi gerektirir. İş gereklerinin ve görüşme sorularının özenli hazırlanmadığı bir görüşme süreci, DGAS sisteminden beklenen performansın yakalanamamasına neden olur. 2- GÖRÜŞME SÜRECİ (DGAS SÜRECİ)
Firmanın işgören seçme hakkı olduğu gibi, işgörenin de firmayı seçme hakkı vardır. Bizim değerlendirmelerimizde uygun bulduğumuz adayların da firmayı kendilerine uygun bulma hakları olduğunu, karşılıklı bir anlaşma ortamının sağlanması gerektiği unutulmamalıdır. 3- GÖRÜŞME SONRASI SÜREÇ (KARAR SÜRECİ)
Bu aşama DGAS'ın son aşamasıdır. Adayla yapılan DGAS görüşmesinden elde edilen sonuçlar bir araya toplanarak sistematik hale getirilir. Aday hakkında son kararı vermek için bu bilgiler değerlendirilir. Doğru DGAS soru örnekleri :
Sorular dikkatle incelendiğinde adayın vereceği asılsız cevapların, iş gereklerine bağlı olarak test niteliğindeki diğer sorularda yakalanacağı görülür. Sorular adayın ne yapacağını değil, söz konusu durumlarda ne yaptığını ölçer, adayın tanınması ve kapasitesi hakkında geçmiş deneyimlerini kullanır. Yanlış DGAS soruları :
DGAS sisteminde yapılan yanlışlıklar :
2- KONUR HASTANESİ'NDE İŞGÖREN SEÇİM SÜRECİ Konur Hastanesi'ndeki işgören seçim süreci şu şekilde işler :
3- DGAS'IN KONUR HASTANESİ'NDE KULLANIMI İşgören seçim süreci, insan kaynağının stratejik bir araç olabilmesi için firma amaç ve hedeflerini gerçekleştirecek nitelikte insan kaynağını seçebilmelidir. Bu noktadan hareketle Konur Hastanesi'nde en uygun işgöreni seçecek sistem arayışına gidilmiş ve sonuçta işgören seçim sürecinde revizyona gidilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucu; subjektif ve yanlış sonuç veren sistemlerden uzak, DGAS sisteminin uygulanmasına karar verilmiştir. a- GÖRÜŞME ÖNCESİ SÜREÇ (PLANLAMA SÜRECİ)
Planlama sürecinde öncelikle her kadroya ait iş gerekleri (profilleri, yeterlilikleri), iş gereklerinin öncelikli sıralaması ve gereklerin ağırlığı oluşturuldu. DGAS süreci, adayların o pozisyon için belirlenen iş gereklerine ne ölçüde sahip olduğunu ölçer. İş gerekleri firmanın hedeflerine ulaşmasında ayın gemiye bineceği insanlarda ve çalıştıracağı kadrolarda bulması gereken kritik yetenek, bilgi ve davranışlardır. Konur'da iş gerekleri her kadro için şu başlıklar altında toplandı :
İş gerekleri her bölümün sorumlusu, kalite güvence ve insan kaynakları bölümünün ortak çalışması ile oluşturuldu. İlkyardım hemşiresine ait iş gerekleri Ek 1'de verilmiştir. - Görüşme prensiplerinin belirlenmesi Görüşme prensipleri ve görüşme ekibinin görüşmede dikkat etmesi gereken konular görüşme rehberinde belirtildi. DGAS görüşmesine girecek ekip, görüşme öncesi, rehberi dikkatle gözden geçirir. Bu aşama, ekibin görüşmeye konsantre olması açısından önemlidir. - Görüşme takımlarının belirlenmesi Her kadro için iş gerekleri belirlenirken en son bölümde o kadroya ait Görüşme Kurulu da belirlendi. Bu kurul, kadronun bağlı olduğu bölümün amiri, iç müşteri zincirinde çalışacağı bölüm/lerin amirlerinden seçilerek 3 kişiyi geçmeyecek şekilde oluşturulmuştur. Görüşme ekibi, firmanın imajını ve insan kaynağına olan bakış açısını gösterecek şekilde davranmaları gerektiği konusunda bilgilidirler. - Görüşme takımlarının sistem ve uygulama hakkında bilgilendirilmesi DGAS sistemi hakkında temel bilgiler firma dışında genel katılıma açık bir eğitime başhekim, insan kaynakları sorumlusu ve personel sorumlusunun katılımı ile alınmıştır. Bundan sonraki aşamada cascade (çağlayan) sistemine göre, DGAS görüşmelerinde görev alması muhtemel bölüm sorumluları sistemin nasıl işletileceği konusunda 2 adam/saatlik eğitimlerden geçtiler. Teorik ve uygulamalı eğitimde, doğru - yanlış DGAS soruları ve görüşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler konusunda detaylı bilgiler verildi. - İş gereklerini ölçecek görüşme sorularının oluşturulması İş gereklerinin belirlenmesinden sonra DGAS sürecinde adayın iş gereklerine ne oranda sahip olduğunu ölçecek görüşme soruları oluşturuldu. Sorular DGAS sisteminin en can alıcı bölümünü oluşturduğundan soruların hazırlanmasında insan kaynakları bölümü ile ilgili kadronun bağlı olduğu bölüm sorumlusu, her kadro için ayrı ayrı çalıştılar. Sorular ilk aşamada belirlenen iş gereklerini en iyi şekilde ortaya çıkaracak şekilde hazırlanmaya çalışıldı. Soruların doğrulamaları yapılarak beklenen performansın alınıp alınmayacağı ölçüldü. Bu uygulama sonunda revize edilen ve iyileştirilen sorular oldu. - Adayın sınavlara tabi tutulması Aday, DGAS görüşmelerine alınmadan önce :
Her bir test için zaman sınırı vardır. Aday kendisine verilen süre içinde her bir testi bitirmek zorundadır. Süre dolduğunda cevaplanmayan sorular olsa bile test için ayrılan zaman dolmuştur, diğer testlere geçilir. Testlerin her birinin kabul edilebilir alt puan sınırları vardır. Kabul limitlerinin üstünde puan alan adaylar görüşme sürecine geçebilirler. - Adayın sınav sonuçlarının, başvuru formunun veya CV'sinin incelenmesi Görüşme ekibi, görüşme öncesi aday hakkında bilgi sahibi olmak amacıyla sınavların sonuçlarını, adayın başvuru formunu ve varsa CV'sini inceler ve adayla birebir görüşülmesi gereken önemli konuları belirler. b- GÖRÜŞME SÜRECİ (DGAS SÜRECİ) - Adaya sistemin anlatılması Sınav sürecinde kabul limitlerinin üstünde puan alan adaylar DGAS görüşmelerine alınır. Adayın nasıl bir görüşmeye tabi tutulacağı, hangi aşamalardan geçeceği ve sınav sonuçlarının genel değerlendirmeye etkisi görüşme öncesi açıklanır. Alınacak notların ne anlam taşıdığı önemle belirtilir. - Rahat bir sohbet ortamının hazırlanması Adayın kendini sorgulanır gibi hissetmemesi, sorulara rahatlıkla, içtenlikle cevap verebilmesi için uygun bir görüşme odası hazırdır. Bu mekan eğitim salonu olarak seçilmiştir. Rahat, sessiz ve ast/üst ilişkisini yansıtmayan bir ortam olmasına dikkat edilmiştir. - Sorular eşliğinde görüşmenin yapılması, not alınması Öncelikle günlük uğraşılar ve günlük hayatla ilgili konular üzerinde görüşülerek adayın gevşemesi sağlanır. Eğer adayın oldukça gergin olduğu farkedilirse, adaya, bunun bir sorgulama olmadığı belirtilerek aday rahatlayana kadar günlük olaylardan bahsedilir. Adayın kolay cevaplayabileceği sorulardan başlanır. Görüşmenin yaklaşık olarak ne kadar süreceği adaya belirtilir. Adaya, iş ve özellikleri hakkında bilgi verilir. Soruların tek taraflı değil, her iki taraftan da gelebileceği belirtilir. Görüşme akışını görüşmeci ekibin çok iyi planlaması, görüşmenin liderliğini adayın eline vermemesi gerekir. Tarafların konuşma oranı ekipte % 30, adayda % 70 civarında tutulmaya çalışılır. Tanınması gereken konunun şirket ve iş özellikleri olduğu gibi, adayın yeterlilikleri olduğu da unutulmamalıdır. Adayın bu kadroya kabulü halinde performansını etkilemeyecek yeterlilik kriterleri üzerinde çok fazla durulmaz. c- GÖRÜŞME SONRASI SÜREÇ (KARAR SÜRECİ) Bu aşamada adayın kendisi yer almaz. İnsan kaynakları sorumlusu, ihtiyaç olan kadronun bağlı olduğu bölüm sorumlusu ve görüşme ekibindeki diğer değerlendiriciler birlikte görüşerek adayın genel durumunu, davranışlarını ve DGAS sorularına verdiği cevapları incelerler. Adayın iş gereklerine uygunluk derecesini belirlerler. Değerleme formuna görüşlerini not ederler. İlkyardım hemşiresine ait değerleme formu Ek 2'de verilmiştir. Görüşme ekibindeki kişiler DGAS ve diğer aşamalardan geçen tüm adayları gözden geçirerek hangi aday/ların uygun olduğuna karar verirler. 2. BÖLÜM ORYANTASYON EĞİTİM SÜRECİ 1- KONUR HASTANESİ'NDE ORYANTASYON EĞİTİM SÜRECİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1997 yılında doğan ihtiyaçlar üzerine eğitim bölümünün kurulmasına karar verilmiştir. Eğitim bölümünde bir sekreter eğitmeni ve bir hemşire eğitmeni istihdam edilmiştir. Kalite güvence bölümünün liderliğinde yapılandırılan bölüm oryantasyon eğitimleri, planlı ve plansız eğitimlerin planlanmasından ve yürütülmesinden sorumludur. İşgören seçim sürecinden sonra seçilen işgören/ler eğitim bölümünün koordinasyonu altında oryantasyon eğitimlerine alınırlar. Her kadro için oryantasyon eğitimleri içerikleri ayrı ayrı modüller halinde planlanmıştır. Her kadronun eğitim planı farklıdır. Oryantasyon eğitimlerinde hangi gün, hangi saatte, hangi konunun, kim tarafından, ne kadar süre ile ve hangi içerikle anlatılacağı planlıdır. Oryantasyon eğitim süreci şu şekilde işletilir : 1- Eğitimler aşağıda bazı meslek grupları için belirlenen konularda, planlanan eğitim saatleri ve günleri içinde yeni işgörene işbaşında ve bilgisayar başında, sözel anlatım, uygulamalı anlatım, videolu eğitim vb. diğer yöntemlerle verilir. Her günün sabahı bir önceki gün verilen eğitimlerin ne ölçüde algılandığını görmek amacıyla sınavlar yapılır. Soru bankası bilgisayarda oluşturulmuş ve "evet, "hayır" cevabı verilecek şekilde dizayn edilmiştir. Adayın 80 puanın üzerinde not alması beklenir. Tüm eğitim süreci bittikten sonra adayın görev başındaki performansını ve aldığı bilgileri kullanma derecesini görebilmek için görev başı gözlem süreci başlar. Hemşire adayları 18 gün boyunca farklı bölümlerde çalışırlar. Buradaki amaç, adayın hangi bölümde daha iyi çalışabileceğini tespit etmektir. Bazı kadroların oryantasyon eğitim süreleri aşağıdaki gibidir :
Oryantasyon eğitimlerine ilk başladığımız dönemlerdeki sürelerden % 28 oranında iyileştirme sağlayarak hem işgörenin en kısa sürede görev başına verilmesi hem de eğitimlerin daha etkili olması sağlanmıştır. 2- Eğitim sonunda işgörenden eğitim hakkındaki görüş, eleştiri ve önerilerine ait geribildirim alınır. 3- Eğitim süreci sonunda aday, eğitim planında belirlenen yerlerde çalıştırılır ve gözlenir. 4- Belirlenen eğitim süresi bittikten sonra eğitimi veren kişi, bölüm sorumlusu ve başhekimle görüşülerek, adayın eğitim dönemi içinde gösterdiği performansla (sınav notları+tutum davranış+katılım+mesleki bilgi+beceri) adayın hastanede çalışıp çalışmayacağına karar verilir. 5- Kalmasına karar verilip göreve başlatılan işgörenin eğitim takip kartı açılır ve oryantasyon eğitimi, yeni işgörenin eğitim takip kartına işlenir. 2- HEMŞİRELİK HİZMETLERİ ORYANTASYON EĞİTİM PLANI'NDAN KISA BİR BÖLÜM 1.HAFTA
SALI İlk gün verilen eğitimden sonra MESLEKİ EĞİTİM başlar.
İkinci günden itibaren 6 iş günü 08:00 - 16.00 saatleri arası mesleki eğitim devam eder. Her günün sabahı 08:00-09:00 saatleri arası bir önceki gün öğretilenlerin öğrenilme derecesini görebilmek için bilgi doğrulama sınavları yapılır. SONUÇLAR 1- DGAS SİSTEMİNDEN SAĞLANAN FAYDALAR Doğru işgöreni seçemeyen yöntemlerden uzaklaşarak, hastanenin kısa ve uzun dönemli hedeflerine hizmet edecek işgörenlerin istihdamında DGAS sistemi tercih edilmiştir.
2- ORYANTASYON EĞİTİMİNDEN SAĞLANAN FAYDALAR 1- Bölüm sorumluları açısından :
2- Bölüm performansı açısından :
3- İşgören açısından :
TARTIŞMA VE ÖNERİLER Firmalar işgören seçiminde gerektiği ölçüde hassas davranmalıdırlar. Ürün/hizmet çıktısına ait kalitenin önemi arttıkça kaliteyi etkileyen parametrelerin de önemi o ölçüde artmaktadır. Söz konusu parametre insan kaynağı olduğunda sağlık kuruluşlarında istihdam edilen insan kaynağının önemi bir kat daha artmaktadır. Hizmet alanının insan hayatı ile doğrudan ilgili olması ve hizmet sürecinin her noktasında insan kaynağının yer alması nedeniyle sağlık kuruluşlarındaki istihdama özellikle özen göstermek kaçınılmazdır. Bu nedenle, seçim sürecinde adayların mesleki bilgilerine, zihinsel, bedensel ve kişisel özelliklerine, geçmişte yaşadığı olaylar karşısında gösterdiği davranışlara vb. pek çok kritere odaklanmak gerekir. Ancak bu sayede sağlık kuruluşuna uygun işgören seçmek mümkün olacaktır. Bu amaçla uygulanan DGAS sistemi, beklenen performansı göstermiş ve doğru işe doğru işgören felsefesinin yaşatılması mümkün olmuştur. Seçim doğru yapılsa bile işgörenin firma ve işi hakkında yeterli bilgi edinememesi, yeterli ilgiyi bulamaması nedeniyle ayrılma kararı verdiği pekçok uygulamada görülmektedir. Böyle bir sonuçtan kaçınmak için işgörenin firmaya ve işe ısındırılması, iş hakkında bilgi alması ve önemli olduğunun hissettirilmesi bir gerekliliktir. Günümüz insanının beklentilerinin yüksek olduğu bir yüzyılda oryantasyon eğitimi olarak adlandırdığımız bu sürecin lüks olmadığını uygulama sonuçlarından görmekteyiz. Aksine oryantasyon eğitimi, işgören istihdamının en etkili aşaması olarak görülmelidir. Büyük emek harcayarak seçilmiş adayların kaybedilmemesi ve "doğru işe doğru işgören" felsefesinin gerçekleşmesi için önemli bir süreç olduğu kabul edilmelidir. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
EK 1 : İLKYARDIM HEMŞİRESİ İŞ GEREKLERİ (İŞ PROFİLİ)
EK 2 : İLKYARDIM HEMŞİRESİ DEĞERLEME FORMU BÖLÜM : HEMŞİRELİK VE KAT HİZMETLERİ KADRO : İLKYARDIM HEMŞİRESİ
SONUÇ : &127; İşe hemen alınsın. &127; Daha sonra alınabilir. &127; Başka bir bölümde çalışabilir. ( ............................................ bölümü için uygun olabilir.) &127; Bizimle çalışması uygun değildir. F PERS İ25/000 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||