Giriş :

Hastaneler, yönetimi ve kontrolu son derece güç matris yapılı bürokratik kuruluşlardır. Hastanelerin Kamusal veya özel olmaları onların yönetim şekillerini ve kontrol mekanizmalarını doğrudan etkilememektedir. Mülkiyet şekilleri ne olursa olsun, uzman profesyonellerin çalıştığı, sağlık ve insan yaşamı gibi talep elastikliği olmayan hizmetlerin verildiği bu nedenle maliyet ve etkinlik hesaplarının pek geçerli olmadığı kuruluşlardır. Hastanelerde verilen tıbbi hizmetin üstün gerekleri ve kamusal düzenin mevzuat kısırları bir araya geldiğinde özellikle kamu hastanelerinde ciddi yönetim ve kontrol sorunları gözlenmektedir.

Sağlık Bakanlığının ülkenin sağlık sorunların çözüm sağlayabilmek için 90 lı yıllarda yoğun çalışmalar içinde olduğu bilinmektedir. Bu çalışmalar doğrultusunda devlet hastanelerinin bilgisayarlı otomasyona geçirilebilmesi için özel bir çaba gösterilmiş ve yoğun pilot çalışmalar yapılmıştır.

Bu çalışmalar sonucunda, hastane otomasyonu ve tek düzen muhasebe sistemi ile ılgili olarak oluşan ilke, model ve uygulama kriterleri 1996 yılında çeşitli genelgelerle hastane yöneticilerine ulaştırılmış ve bilgisayar sistemi edinme sürecinde önerilen ilke ve modellere sadık kalınması istenmiştir.

Bu çalışmada ele alarak irdelediğimiz genelge T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 3.Şubat.1997 tarihli “Tekdüzen Muhasebe Sistemi ve Hastane Bilgi Sistemi” konulu genelgesidir.

SAĞLIK BAKANLIĞI GENELGESİ

Sağlık Bakanlığı bir sağlık reformu çerçevesinde devlet hastanelerini, kendini yöneten, özerk olarak çalışan, sağlıl işletmeleri haline dönüştürmeyi öngörmektedir (ÖZSARI, 1997). Bakanlık bu amacı gerçekleştirebilmek için haklı olarak modern bilgi işlrm teknolojilerinden ve Hastane Bilgi Sistemlerinden yararlanmayı planlamaktadır. Teknik olarak çok gerçekçi olan bu yaklaşımın pratikte çok ciddi sorunlarla karşılaşacağı ve yoğun emek, zaman, para ve heyecan israfına yol açacağı kanaatini taşıyoruz.

Ülkemizin özellikle kamu hastaneleri kaynak ve kadro kısıtları nedeni ile bilgisayar ve bilgi işlem teknolojileri Ile çok geç tanışma durumundadır. Hastanelerin hemen hepsi bilgisayar sistemleri ile bir otomasyon projesi çerçevesinde tanışmakta ve bu projelerin sağlıklı seçimi, kurulması, çalıştırılması ve bakımı için gerekli olan bilgi işlem birikim, deneyim ve kültüründen yoksun bulunmaktadır. Kendi konularında uzmanlığa ve deontoloji kurallarına büyük bir titizlik ve saygı gösteren hekimler, bilgi işlem ve otomasyonun da en az hekimlik kadar uzmanlık ve deontoloji gerektirdiğini farkedememektedirler. Bu nedenle bakanlık genelgesinin başarı ile uygulanabilmesi için ihtiyaç duyacakları danışmanlık desteğini, ne yazıkki bu projede rant gören ve en pahalı sistemleri pazarlama çabası içinde olan bilgisayar firmalarından sağlayacaklardır.

Hastane otomasyonu projeleri sadece iyi bir teknolojinin satın alınması ve kullanıcıların bu konuda eğitilmeleri ile başarıya ulaşamamaktadır. Otomasyon, hastaneye özgü prosedürlerin elektronik ortama tercüme edilerek otomasyon temposu, disiplini ve ahlakı çerçevesinde uygulanması anlamına gelmekte ve kurum içinde bilgi işlem mesleğinde yetişmiş elemanların yoğun çabaları ile ayakta kalabilmektedir.

Devlet hastanesi elemanlarının böyle bir çaba ve fedakarlığı kendi iş tanımları içersinde algılayarak gösterecekleri son derece kuşkuludur.

Kurulmasında ve uygulanmasında sorumluluk yüklendiğimiz ve katkıda bulunduğumuz çok sayıdaki hastane otomasyonu projesi, bu konudaki gerçeklerin, Sağlık Bakanlığı beklentilerinden oldukça farklı lduğunu ortaya koymaktadır. Bunlardan 800 yataklı devlet kurumu S.B. Haydarpaşa Numune Hastanesi ve 2700 yataklı Üniversite kurumu İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi otomasyon projelerinin geçirdiği evrim aşağıda verilmekte ve kurum yöneticilerinin otomasyon projelerini algılayış ve yorumlayış tarzının projenin kaderini nasıl etkileyebildiğini çarpıcı bir şekilde sergilemektedir.

 
HASTANE OTOMASYONUNDA STRATEJİK BLOK YAKLAŞIMI

S.B. Haydarpa?a Numune Hastanesi Otomasyonu ile İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Otomasyonu akademik bir anlayış ve sistem mühendisliği yaklaşımı ile gerçekleştirilen Ikiz otomasyon projeleridir. Projelerin ana omurgası, farklı informatik profillere sahip stratejik otomasyon bloklarının, öceliklere göre kurularak zaman ve uzay üzerinde entegre edilmesi anlayışına dayanan Dekompoze Otomasyon (INTERNETWORKING) teknolojisi i ile oluşturulmuştur.

Burada teknoloji özel bir sunucu (server) ve kendi terminalleri ile bağımsız bir otomasyon bloğu olarak çalışan fakat faturalama, sorgulama ve raporlama işlemleri için tek bir databankası gibi görünen KLİNİK, POLİKLİNİK, ACİL, DÖNER SERMAYE VE İDARE bloklarının bir Network Omurgası (COMMUNICATION BACKBONE) etrafında entegre edilmesi ile çalışmaktadır.

Her iki projede yararlanılan Yapay Zeka (ARTIFICIAL INTELLIGENCE) teknolojisi kullanıcı inisiyatifi ve hata yapma olasılığını minimima indirgemiş bulunmaktadır. Yazılım teknolojisinin hastane prosedürlerini simule edem objectlerden oluşması istenilen herhangi bir iş istasyonunda uygulama geliştirebilmeyi neredeyse otomatik hake getirmiştir. Bir projede geliştirilen bir uygulama derhal diğer projeye de yansıtılarak hastane prosedürleri ile otomasyon teknolojisinin tam bir uyum gerçekleştirebilmesi amaçlanmıştır.

Projelerde kullanılan PC tabanlı CLIPPER databankası inanılması güç bir performans sağlamış olup Yüzbinlerce hasta ve milyonlarca hareketi on-line olarak sisteme girebilme ve ekranda izleme olanağı sağlamaktadır. Ayrıca PC tabanlı bir teknoloji olması, kullanıcılar yüksek düzeyde bir veri tabanı yönetimi eğitimi gerektirmeden istenilen raporlama ve sorgulama işlemlerini kısa zamanda gerçekleştirebilme olanağı sağlamaktadır.

Bu projelerde de izlenen strateji, büyük ölçekli profesyonel uygulamalarda geleneksel olan ve alıcıların bütçelerini sonuna kadar kullanmaya yönelik pahalı ve güçlü bilgisyarları, pahalı databankası yazılımlarını, karmaşık otomasyon mimarilerini öngören kaba kuvvet stratejisinin oldukça dışındadır.

Seçilen strateji;

PC TABANLI ANAMAKİNE VE TERMİNALLER VE UTP TABANLI KABLOLAMA

DAĞITILMIŞ BİLGİ İŞLEM (DISTRIBUTED DATA PROCESSING)

DAĞITILMIŞ DATABANKALARI (DISTRIBUTED DATABASES)

YAZILIM BLOKLARI İLE (OBJECT ORIENTED) UYGULAMA YAZILIMI

INTERNETWORKING TEKNOLOJİSİ İLE NETWORK ENTEGRASYONU

olarak uygulanmıştır.

Bu teknoloji sayesinde hastanenin KARANTİNA ( hasta kabul/taburcu ) omurgası etrafında entegre edilmiş otomasyon blokları kullanıcıya tek bir network ve tek databankası ile çalışıldığı duygusunu vermekte ve otomasyonda gerçekleşen herhangi bir işlem herhangi bir terminalden izlenebilmektedir..

Bilgisayar dünyasında çok terminalli (100-200) hastane projeleri, pahalı ve güçlü bir anamakine(server), UNIX işletim sistemi ve pahalı unix tabanlı database uygulaması olarak düşünülmektedir. Pahalı sistemler bir anlamda bunu finanse edebilen proje sahiplerinin egosunu yansıtmakta ve böyle sistemlerin etkin kurulamadığı ve etkin kullanılamadığı gözden kaçırılmaktadır.
 

ÖRNEK OLAY 1 :
S.B. HAYDARPAŞA NUMUNE HASTANESİ OTOMASYONU (1993 MART – 1997 MAYIS )

H.N.H Bilgisayarlı Otomasyon Projesi, hastane yönetiminin, otomasyon ve yönetim danışmanlığı konularında İ.Ü. İşletme Fakültesi ile bir işbirliği talep etmesi ile başladı.

Proje başlangıçta bütün hastaneyi kapsayan 200 terminalin çalışab,ileceği bir donanım ve yazılım teknolojisinin uygulamaya geçirilmesi olarak düşünüldü ve H.N.H. ölçeğinde bir hastaneye otomasyon hizmeti verebilecek yurtiçi ve yurt dışı firmalar araştırıldı ve çeşitli teklifler alındı. Alınan tekliflerin bir devlet hastanesinin yapısına ve sorunlarına uyumlu olmadığı ve projeyi uzun bir dönemde hayata geçirebilecekleri görüldü. Bu tekliflerin değerlendirilmesi ve İşletme Fakültesinin teknolojik olanaklarının kullanılması ile projeye sınırlı bir pilot çalışma ile başlanmasına ve başarı halinde bu çalışmanın genişletilmesine karar verildi. Bu dönemde geçerli olan tasarruf genelgesi döner sermaye kaynaklarının kullanılmasına olanak vermediğinden proje adımları H.N.H. Vakfının sağladığı mütevazi finansal olanaklarla gerçekleştirildi. Bu strateji aşağıdaki aşamalarda uygulamaya geçirildi .

1. ADIM MART 1993 : OFF-LINE FATURALAMA

Bu adımda 1 ana makine ve 6 terminalden oluşan mütevazi bir network ile hastanede verilen ve evrakları birikmiş olan hizmetlerin hızla faturalanması projesine başlandı. Böylece projenin gelişebilmesi için gerekli olan kaynakların yaratılmasına olanak sağlandı.

Bu aşamada ve projenin sonrasında bu teknolojinin etkin bir şekilde kullanılmasında uzmanlaşmış

Bir firmanın DIŞ DESTEK (OUTSORCING) hizmetlerinden yararlanıldı.

2. ADIM HAZİRAN 1993 : ON-LINE KARANTİNA VE FATURALAMA

1. adımda sağlanan etkinlik ve kaynaklarla hastane içinde bir bilgi işlem merkezi oluşturuldu ve bütün hastaneyi on-line otomasyona geçirebilecek bir kablolama sisteminin alt yapısı hazırlandı.

Bütün hastaneyi kateden 500 metre koaksiyel omurga (backbone) kablosu ve UTP kablolama Ilgili kayıt işlem merkezlerine ulaştırıldı. Bu aşamada, sonradan bütün hastane otomasyonunun yükünü taşıyacak olan On-Line Karantina Otomasyon sistemi geliştirildi. Bu sistemin yazılımı, Yaklaşık 6 yıl süresince geliştirilen ve yük altında test edilen CLIPPER tabanlı otomasyon objectleri ile oluşturuldu.

3. ADIM EYLÜL 1993 : KALIN KOAKSİYEL OMURGA VE LABORATUARLARIN ENTEGRE EDİLMESİ

Kablolamanın tamamlanması ve Bilgi İşlem Merkezinin inşası ile yeni bir server ve 24 terminal ve printerlerden oluşan bir network BİM de oluşturuldu. Böylece karantina omurgası daha güçlü bir alt yapıya kavuştu ve hastane laboratuarlarındaki terminaller bu sisteme entegre edildi. Bu teknoloji

Yardımı ile günde 100 klinik hastasının 20 dk. Içinde tabaurcu edilebilmesi mümkün oldu.

Bu aşamada teknolojik olanakların hastanenin bütün yetkilileri tarafından coşku ile karşılanmayacağı açıkça ortaya çıktı ve özellikle eczanenin ve mikrobiyoloji laboratuarının sisteme entegrasyonu uzun süren bir direnişle karşılaştı. Entegre edilebilen bölümlerde girilen işlemler hasta faturalarına doğrudan işlenebilir hale geldi.

4. ADIM NİSAN 1994 : ON-LINE POLİKLİNİK OTOMASYONU

Bu adımda restorasyonu biten ve genişletilen poliklinik binasına 1 server ve 10 terminalden oluşan Bir otonom network kurularak omurga üzerinden merkez ile entegre edildi. Bu sistem ile günde

1200 ayaktan hastanın 2 saat içinde doğrudan kabulu, hastalara muayene sıra numarası ve günlük olarak faturalanması gerçekleştirildi.

Bu sistem Mayıs 1997 e kadar hiç arıza yapmadan ve bilgi kaybetmeden 600.000 poliklinik hastasının Kabulunu ve faturalanmasını gerçekleştirebilmiştir.

5. ADIM OCAK 1995 : VEZNE, ECZANE VE MÜDÜRLÜK BLOKLARININ ENTEGRASYONU

Bu adımda yatılı hasta ve acil vezneleri on-line olarak sisteme entegre edildi, günlük kasa hareketleri ve bunların muhasebeleştirilmesi işlenmeye başlandı. Uzun bir süre entegrasyona direnen eczane ile anlaşılarak ilaç harketlerinin hasta faturalarına doğrudan işlenmesi gerçekleştirildi. Bu süreç içinde Ilk kurulan networkten kalan server ve terminaller ile hastane müdürlüğünün ambar, depo, ayniyat, sicil (2400 çalışana dönük bordro modulu baştan kuruldu.) gibi bölümlerini çalıştıracak moduller Uygulamaya geçirildi. Buradaki gecikmeye, hastane müdürlüğünün otomasyon projesine baştan olumsuz yaklaşması ve ciddi direnişler göstermesi neden oldu. Bu blok da omurga üzerinden merkeze entegre edildi. Böylece hastanenin klinik. poliklinik ve müdürlük hareketleri merkezden ve Başhekim ekranından izlenilebilmekte ve gerekli noktalarda databankası yönetimi merkezden yapılabilmekte idi.

 6. ADIM EYLÜL 1995 : CARİ HESAP VE STOK ENTEGRASYONU

1995 yılı eylülünde hastane giderlerinin ve stok hareketlerinin daha yakından izlenebilmesi için tekdüzen muhasbe mimarisinde entegre edilmiş bir cari hesap, stok ve ambar sistemi oluşturuldu.

 Hastane idaresinin tek düzen muhasebe disiplin ve prosedürlerine yabancı olması bu uygulamaların istenilen düzeyde başarı sağlamasına engel oldu.

7. ADIM OCAK 1996 : ENTEGRE MUHASEBE VE ON-LINE VEZNE SİSTEMİ

1996 yılı ocak ayından başlamak üzere Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesinde yürütülen projede geliştirilen İÇSEL MUHASEBE (ABC: Activity Based Costing) teknolojisi database mimarisi içersine uyarlanarak, klinik ve laboratuarlar arasındaki işlemlerin iç muhasebesi, sayı ve tutar olarak izlenebilir hale geldi. Böylece hastanenin maliyet muhasebesine başlanılmış oldu.

Maliye Bakanlığından alınabilen izin gereğince, tahsilat makbuzları sürekli form olarak doğrudan bilgisayar dökümü haline geldi ve anında (real-time) muhasebeleşebildi. Sürekli makbuz formları yardımı ile Acil veznesi de 24 saat sürekli olarak otomasyona entegre edilebildi.

 8. ADIM OCAK 1997 : ACİL KLİNİĞİNİDE ENTEGRE OTOMOSYON NETWORKÜ KURULMASI

Otomasyon projesinin ulaştığı başarı düzeyi ve otomasyona geçirilen her bölümün başarı ve etkinliğinin artması kliniklerde ve özellikle acil bölümde entegre otomasyon bloklarının kurulması Için hastane yönetimini motive etti. Öncelikle acil bölümünde1 server ve 12 terminalli bir otomasyon Networkünü destekleyecek şekilde kablolama gerçekleştirildi. Ne yazıkki bu aşamada gerçekleşen yönetim değişkliği kablolaması tamamlandığı halde networkün kurulmasına engel oldu.

 9. ADIM MAYIS 1997 : OTOMASYON SİSTEMİNİN SÖKÜLEREK ALTERNATİF BİR SİSTEMİN KURULMASI

Yukarda aşamalarını özetlediğimiz otomasyon projesi, çeşitli teknolojik, bürokratik finansal ve sosyolojik engelleri aşarak, hastalara hizmet ve kolaylık sağlayarak, hastane gelirlerinin tahakkuk Ve tahsilatını hızlandırarak, 1993 ve 1997 yılları arasında her yıl hastane gelirlerini ikiye katlayarak, Hastanenin cari borç ve cari alacağının güncel olarak başhekim ekranından izlenmesine olanak sağlıyarak, 1996 yılını önemli bir kısmı tahsil edilmiş 780 Milyar T.L. (600 Milyar bütçelenmiş) tahakkuk ettirerek, hastanenin operasyonel, lojistik ve finansal kontrolunde önemli bir aşamayı gerçekleştirdi.

Gelişme süreci içinde, üç otomasyon bloğunu entegre eden 5 server ve 50 terminalden oluşan önemli bir donanım altyapısına ulaştı. Databankalarında 600.00 ayaktan ve 75.000 klinik hastasının, 8.000.000 hareketi on-line olarak izlenebilmekte idi. Bunlar arıza durumunda devreye girebilen aktif (stand-bay) severlerde yedeklenmiş durumda idi. Bu teknoloji ile beş yıl süresinde hiç kesinti (downtime) yaşanmadı. Günde 1200 ayaktan hastanın faturalanması ve 100 klinik hastanın 20 dk. Içinde taburcu edilmesi dış destek firmasının deneyimli ve disiplini 8 elemanı ile ağlanabilmekte idi.

Evraklı hastaların faturalanması günü yakalamış olarak sürdürülüyordu. Hastanenin fatura düzeni ve otomasyon teknolojisi sosyal güvenlik kuruluşları tarafınca akredite edilmiş olup başka hastanelere de standart olarak öneriliyordu. Hastanenin otomasyon teknollojisinin akredite edilmiş olması faturalarının incelenmeden hızlı olarak ödenmesine olanak sağlıyordu.

Yönetici devri ve sonuçları :

Proje gelişme aşamalarında 5 başhekim, 3 hastane müdürü ve 5 döner sermaye Saymanını değişimini yaşadı. Her yeni yönetimin projeye bazı olumlu ve olumsuz katkıları gözlendi.Projenin sonraki aşamalarındaki yöneticiler, projeyi kendi projeleri ve başarıyı kendi başarıları olarak göremediler. Bunun sonucu, projenin 1997 mayısında Sağlık Bakanlığı genelgesine uygun olacağı düşünülen yeni bir proje uğruna yürürlükten kaldırılması oldu.

Projenin mütevazi olanakları kullanarak minimum maliyetle gelişmesi, 7 gün 24 saat arızasız olarak çalışması, bilgi kaybına neden olmaması hastane yöneticilerinin kendilerinden önceki yönetim dönemlerinde yapılanları küçümseyerek, daha fazla para harcanarak ve ünlü markalarla çalışarak, pahalı yazılım ve donanım teknolojileri kullanarak daha iyi projeler geliştirilebileceği ilhamını verdi.

Tasarruf genelgesinin kaldırılması ve Sağlık Bakanlığının Şubat,1997 de yayınladığı Hastane Otomasyonlarında izlenmesi istenen kriterlere ilişkin genelge, hastane yönetiminde sıfırdan yeni bir otomasyon geliştirilerek bunun diğer hastanelere de pazarlanabileceği düşüncesini uyandırdı.

Bu düşünce bir çok hastanede rastlanan ve otomasyon projelerine ciddi bir engel oluşturan amatör hekim programcılar tarafından yoğun destek gördü.

Hastaneye 1997 yılı başında dışardan atanan başhekim, mevcut projenin yarattığı informatik kontroldan hoşnut olmayanlar ve bakanlık genelgesinin kendilerine bir fırsat yaratacağını düşünen programcı hekimler tarafından kuşatılarak, gelişimi ve performansı konusunda hiç bir bilgi ve deneyimi olmadığı projenin tasfiye edilmesi doğrultusunda ikna edildi.

Nisan 1997 de Oluşturulan bir komisyon, projede beş yıl süresince yapılmış olan hiç bir şeyi gözönüne almayarak, Projeye emeği geçmiş olan hiç bir tarafı dinlemeyerek, herşeye sıfırdan başlayan bir şartname (7 ) hazırlayarak yeni bir proje arayışına geçti. Şartname, hastanenin beş yıl süresinde oluşan databankalarını yok sayarak , bunların korunması ve yeni teknolojiye transfer edilmesi doğrultusunda hiç bir önlemi ngörmiyerek, H.N.H ölçeğinde bir devlet hastanesinin otomasyonu konusunda bir deneyim aramayarak, projeyi hastane otomasyonunu konusunda bilgi ve deneyimi sınırlı kişi ve kuruluşların teklifine açtı.

Hastaneyi 15 gün içinde eskisinden daha ileri bir otomasyon düzeyine geçireceğini iddia eden fakat daha önce böyle bir projeyi hiç yaşamamış bir kuruluşun teklifi kabul edilerek 15.Mayıs.1997 tarihinde dış destek firmasının sözleşmesi iptal edilerek görevine son verildi. Böylece sözleşme Kapsamında olan modullerin de kullanılması da sona erdiğinden hastane bir anda ciddi sorunlarla karşılaştı. Eski teknolojiden yeni teknolojiye geçiş konusunda hiç bir prosedür öngörülmediğinden hastanenin beş yıllık borç ve alacak kayıtları, vezne hareketleri, stok hareketleri, cari hesap kayıtları desteksiz kalmış ve hastanenin mali, idari ve tıbbi hafızası yokedilmiş oldu. Hastane bir günde, beş yıllık yatırım, birikim ve deneyimi ile tamamen uyumsuz bir teknolojinin deneyim sahası haline getirildi. Doğal olarak bu deneyim hiç te beklenen sonuçları vermedi.

10. ADIM OCAK 1998 : KENDİ BAŞARISINI YOKEDEN BİR HASTANENİN ÇÖKÜŞÜ

1997 yılı sonu itibarı ile Haydarpaşa Numune Hastanesinin , tahakkuk ve tahsilatı yarıya düserek bir önceki yıl düzeyinde kalmış (1o milyon USD yerine 4 milyon USD), ameliyathanelerini çalıştıramıyaran, hastalarına ilaç ve malzeme sağlayamayan, hasta kabul ve taburcu işlemleri eziyet haline dönüşmüş, etrafı mantar gibi çoğalarak özel tıbbi hizmet veren kuruluşlar tarafından kuşatılmış, moralini ve heyecanını yitirmiş bir kamu kuruluşu haline dönüştüğü gözlenmektedir.

Kurumlarının emek, para ve zaman harcayarak ortaya çıkardığı otomasyon projelerini korumak ve geliştirmek bu konulardaki bilgi ve deneyimi kısıtlı ve sınırlı dönemlerle görev yapan kamu yöneticilerini önemli ölçüde aşmaktadır.

2. ÖRNEK OLAY :
İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ HASTANE OTOMASYONU  (1994 HAZİRAN - )

İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ hastane otomasyonu konusunda uzun bir süredir yoğun çalışmalarda bulunmuş ve gerekli yatırımları yaparak deneyim kazanmış bir akademik kuruluştur.

1994 yılında Fakülte bu çalışmaları yeniden değerlendirme ve bir atılım yapma gereği duyarak ve Haydarpaşa Numune Hastanesinde sürdürülen otomasyon projesinin başarılarından cesaret alarak İ.Ü. İŞLETME FAKÜLTESİ ile işbirliği içinde paralel bir projeyi başlattı. Bu proje çerçevesinde Tıp Fakültesinin yetişmiş kadroları Ve deneyimi, İşletme Fakültesinin otomasyon ve hastane yönetimi konularındaki yoğun çalışmaları ile birle?erek bugün 150 terminal ve 7 anamakine düzeyine ulaşan karmaşık bir otomasyon sisteminin temelleri atıldı.

Bu projenin temel öncelikleri hastaların ve hasta sahiplerinin sistemde en az üzülerek ve yorularak işlerini görebilmeleri ve hasta bilgileri ile hastane gelirlerinin tam olarak kontrol edilebilmesi olarak belirlendi.

Hastanenin idare kısmının işlemleri daha önce geliştirilen teknolojinin desteği ile başarı ile sürdürülmektedir.

Böylece tıbbi ve idari otomasyonun aynı projenin parçaları olması gerekmediği açıkça görülebilmektedir.

Bu projede faturalama i?lemlerini, bu teknolojinin geli?mesinde katk? ve birikimi olan ve S.B. Haydarpaşa Numune Hastanesinde benzer bir projede hizmet veren dış destek (outsorcing) firması gerçekleştirmektedir.

Bu işbirliği ile H.N.H. projesinde kazanılan bilgi ve deneyim birikiminden yoğun bir şekilde yararlanılabilmi?tir.

Uygulama Stratejisi :

Bu projede uygulanan PROTOTYPING yöntemi ile ulaşılan düzey, ucuz PC tabanlı terminaller,

Duplex disk yapılı anamakineler, NETWARE 3.12 işletim sistemi ve CLIPPER databankası derleyicisi kullanan,

Yılda 250.000 poliklinik, 32.000 klinik hastasını tam olarak takip edip aynı gün faturalayan,

Toplam 90.000 yatılı 500.000 ayaktan hastanın
12.000.000 tıbbi, idari ve mali hareketi On-Lıne olarak izleyebilen,

7 gün 24 saat hiç durmadan çalışan,

Downtime(arızalı durum) süresi hemen hemen hiç olmayan,

7 server ve 150 terminalden (200 e genişletiliyor) oluşan

Hastane idaresinin ihtiyacı olan tıbbi , idari ve mali bilgileri istenilen formlarda raporlayabilen

bir otomasyon sistemidir.

Sistem kuruluşundan bu yana (temmuz 1998) 500.000 Poliklinik ve 92.000 klinik hastasının bütün bilgilerini On-Lıne olarak ve büyük bir hızla verebilmekte, herhangi bir yavaşlama ve yetersizlik halen gözlenmemektedir. 1998 yılının ilk iki haftası içinde 1997 yılına ait bütün faturalar tahakkuk edilerek muhasebeleşmiş durumdadaır.

Blokların Entegrasyonu :

Cerrahpaşa Tıp Fakültesinin tıbbi otomasyonu ;

1994 yılında öncelikle yoğun bir hasta trafiği yaşanan Merkez Biyokimya (Fikret Biyal ) Laboratuarının UTP kablolamalı On-Line otomasyonu ile başlamıştır. 1 anamakine 1 hub ve 12 terminalden oluşan bu otomasyon günde 600 hastanın 4 terminalde saat 10.00 a kadar kabulunu raporlarının verilebilmesini ve günlük olarak faturalanabilmesini sağlamıştır.

1995 yılında 500 metre kalın koaksiyel omurga ile CERRAHİ/DAHİLİYE bloğunda yatan hasta, Poliklinik, radyoloji ve diğer laboratuarların otomasyon networkleri ve merkez biyokimya networkü entegre edilmiştir.

Aynı omurganın uzantısı olarak TEMEL BİLİMLER binasında bulununan MİKROBİYOLOJİ ve PATOLOJİ laboratuarları da merkez ile entegre edilebilmiştir.

1997 yılında ACİL / ORTOPEDİ bina bloğu ve ÇOCUK /KADIN DOĞUM bina blokları kendi kalın koaksiyel omurgaları ile On-Line otomasyona geçirilmiştir.

1997 yılında 7 anamakine ve 150 teminalden oluşan MERKEZ BİNA ,TEMEL BİLİMLER, ACİL, ÇOCUK ve RADYOLOJİ bina bloklarındaki otomasyon networkleri FIBER OPTIC kablolama ve SWITCH omurgası yardımı ile kampüs çapında bir monoblok otomasyon olarak entegre edilmiştir.

Bu gün toplam olarak 12 otomasyon bloğu, KARANTİNA databankasından oluşan omurga etrafında entegre edilmiş olarak tek bir otomasyon bloğu gibi çalışmaktadır. Buna göre kampüsün herhangi bir noktasında bulunan bir termşinalde bir hasta için gerçekleştirilen bir işlem, kampüsün her tarafında bulunan terminallerden görülebilmektedir. Hastane yönetimi gelişmelerden ve projenin ulaştığı başarıdan son derece memnun olup otomasyonun hastanenin diğer bloklarını da kapsayabilmesi için sürekli kaynak ve destek sağlamaktadır. Daha önce kablolanmamış olan bölümlerin de kablolanması ile otomasyonun 200 terminallik bir kapsama ulaşacağı planlanmaktadır.

SONUÇ :

Yaşanılan deneyimler, hastane otomasyonu projelerinin, büyük ölçekli hastanelerin yönetiminde stratejik bir enstrüman olabileceğini kanıtlamaktadır. Bu projelerden gerçek anlamda başarı sağlanmak isteniyorsa ; stratejik teknoloji tercihleri özenle yapılmalı, otomasyonun stratejik omurgasını hasta hareketleri ile ilgili moduller oluşturmalı, her cephede aynı anda savaş açılmayarak idare bloğunun modulleri otomasyon projesinden ayrı olarak düşünülmeli, sistemin korunması ve bakımı özenle yapılmalı, kullanıcılar ödüllendirilerek ve takdir edilerek motive edilmeli ve özellikle bu konuda bilgi ve deneyimi kanıtlanmış uzmanların uyarılarına kulak verilmelidir.
 

KAYNAKLAR :

1 – A. ÇETİN, E. TOSUN, H. ÖZENÇ, S. YILMAZ :
Haydarpaşa Numune Hastanesi ve Şişli Etfal Hastanesinin Otomasyon Sistemlerinin İncelenmesi

İ.Ü.İşletme Fakültesi, Hastane İşletmeciliği Yüksek Lisans Çalışması,İstanbul, 1995

2 – Dilek TUAÇ, Kasım HASKO :
Haydarpa?a Numune Hastanesi ile Marmara Üniversitesi Hastanesinin Otomasyon Sistemlerinin İncelenmesi

İ.Ü.İşletme Fakültesi, Hastane İşletmeciliği Yüksek Lisans Çalışması,İstanbul, 1995

3 – Dr. Belgin PETEK, Hakan GÜRSEL :
İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları A.B.D. ve Haydarpaşa Numune Hastanesi Otomasyon Sistemleri Üzerine Bir İnceleme

İ.Ü.İşletme Fakültesi, Hastane İşletmeciliği Yüksek Lisans Çalışması,İstanbul, 1995
 

4 – Ayşe TURGU, Neslihan YİĞENOĞLU :
Haydarpaşa Numune Hastanesi ve SSK Bakırköy Doğumevi Kadın ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Otomasyon Uygulamalarının İncelenmesi

İ.Ü.İşletme Fakültesi, Hastane İşletmeciliği Yüksek Lisans Çalışması,İstanbul, 1995
 

5 – Dr. N. Sedef BAHÇECİOĞLU, Hakkı SUNAR :
İnternational Hospital’ in Otomasyon Sisteminin İncelenmesi ve Haydarpaşa Numune Hastanesinin Otomasyon Sistemi ile Genel Olarak Karşılaştırılması

İ.Ü.İşletme Fakültesi, Hastane İşletmeciliği Yüksek Lisans Çalışması,İstanbul, 1996

6 - Dr. S. Haluk ÖZSARI :
Sağlık Reformu ve Hastane Yönetim Sistemi

Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü, Ankara, 1997

7 – T.C. Sağlık Bakanlığı Haydarpaşa Numune Hastanesi :
Entegre Hastane Otomasyonu Teknik Sartnamesi (Taslak)

S.B. H.N.H. , İstanbul, Nisan 1997

8- Doç. Dr. Kutlu MERİH :
İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ BİLGİSAYARLI OTOMASYON PROJESİ :
GELİŞMELER,SORUNLAR, ÇÖZÜMLER, ÖNERİLER

İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde Rektör,Dekan ve Bölüm Başkanlarına sunulan brifing, Nisan,1998