Özgür düşünce uğruna ateşe giden heterodoks deha :
Giordano Bruno
"Sonsuz sayıda güneş bulunmaktadır; yedi gezegenin bizim güneşimiz etrafında döndüğü gibi bunlar etrafında dönen gezegenleri vardır. Bu dünyalarda yaşayan varlıklar bulunmaktadır."
Giordano Bruno, 16. yüzyil Italyan rahibi.
Bruno, Giordano ( 1548-1600), Italyan Rönesans filozof ve şairidir. Enkizisyon yargılaması sonucu yakılmak suretiyle dramatik ölümü yaşadıkları ve yazdıkları konusunda özel bir anlam yaratmaktadir.
Bruno, Napoli yakinindaki Nola, kasabasında doğdu. İlk adı Filippo idi. Domenikan tarikatına öğrenci olarak katıldığında Giordano adını aldı. Burada Aristo felsefesi ve Thomas teolojisi dersleri gördü. Düşünce yapısındaki bağımsızlık ve düşüncelerini dile getirme tarzındaki fütursuzluk nedeni ile tarikat disiplini ile uyuşamadı ve düşünce tarzı nedeni ile yargılanmamak için yirmisekiz yaşında tarikati terkederek bütün hayatını karakterize edecek olan gezgin bir yaşama başladı.
Bruno Cenevre,Toulouse, Paris, ve Londrayi ziyaret etti. Londrada, Fransiz elçisinin koruması altında ve Ingiliz şairi Sir Philip Sidney in çevresinde iki yıl (1583-85) geçirdi. Bu dönem onun için oldukça verimli oldu. Burada "Küllü Çarsamba Yemegi" ( Ash Wednesday Supper) (1584) ve "Sonsuz Evren ve Dünyalar Üzerine" ( On the Infinite Universe and Worlds) (1584), Bunların yaninda "Neden, Ilke ve Birlik Üzerine" (On the Cause, Principle, and Unity) (1584) adli diyalogu ve şiirsel diger diyalogu "Gli eroici furori" (1585), çalışmalarında ruhun erdem aracılığı ile tanrıya ulaşabileceğini savunan bir tür Panteistik Platonik sevgi seklini savundu. Kopernik kuramına dayanan güneş merkezli sistem Kilisenin ögretilerine ters düşüyor ve bunları coşku ile savunmasi Kilisenin öfkesini çekiyordu.
1585 de Bruno Paris e döndü. Burada Marburg, Wittenberg, Prague, Helmstedt, ve Frankfurt a geçti. Burada bir çok kitabının basımını gerçeklestirdi. Bir Venedik asilzadesi Giovanni Moncenigo nun daveti ile , Bruno özel eğitmen olarak Italya ya döndü. 1592 de Moncenigo, kendisini Enkizisyon makamlarina teslim etti. Enkizisyon kendisini dinden dönmek (heresy) suçu ile yargıladı. Sekiz yıl kadar hapis kalarak tanrıya saygısızlık , ahlaksız davranış ve dinden çıkmak suçlarından soruşturuldu ve yargılandı. Bruno suçlamaları kabul etmeyerek kendi düşünce ve davranış şeklini savundu. Kilise acele etmeyerek ve baskılar sonunda düşüncelerinden döneceğini umarak yargılama süresini uzun tuttu. Bu süreç sonunda, Kilisenin kural ve degerlerine karşı gelmekten suçlu bularak kendisini yakılarak ölmeye mahküm etti. Bruno, Roma nin Campo dei Fiori meydaninda 17, Subat 1600 de canlı olarak yakilarak idam edildi. 19 uncu yüzyılın sonlarında meydanın aynı yerine bir heykel dikilerek, bu özgür düşünce kahramanının anısı canlandırılmış oldu.
Bruno'yu yakılarak öldürülmeye sürükleyen düşünceler panteism ve mistik Platonism in karışımı denebilecek filozfik spekülasyonlar idi. Evrenin sonsuz olduğuna, bu evrende başka güneş ve dünyalar olduğuna ve tanrının bu evrenle özdeş ve bütünleşmiş bir ruh olduğuna, bütün varoluşun sonsuz bir ilkenin görünümü olduğuna ınanıyor ve bu düşüncelerini itici ve iğneleyici bir uslup ile savunuyordu.
Bruno modern felsefe geleneginin öncüsü olarak düsünülebilir. Düsünceleri Hollandali filozof Baruch Spinoza ni esin kaynagi olmus ve monism teorilerindeki öngörüleri daha sonra Alman filozofu Gottfried Wilhelm Leibniz tarfindan da savunulmustur.
Heterodoks düsünce ve davranış modlarına aşina olmayan araştırmacılar O' nun düsüncesizce Italyaya dönmesini, diplomasiden uzak saldırgan uslubunu ve Kilisenin istekleri dogrultusunda düşüncelerini değiştirmemesini kusur olarak yorumlama eğilimindedirler. Heterodoks düşünce bir düşünce tarzı değil fakat korku bloklarının ve savunma mekanizmalarının ötesinde bir varoluş ve yaşama şeklidir. Düşüncelerinin şartlandırılması bir heterodoks için zaten bir çeşit yok olma anlamına gelmektedir. Bruno, hakkındaki hükmü okuyan yargıçlara söyle der; "Siz bu hükmü okurken korkuyorsunuz fakat ben dinlerken korkmuyorum"